...en het advies aan Job Cohen is: luister vooral goed naar jezelf

Communicatieadviseurs zijn eensgezind: Cohen kan niet anders. Dus moet hij ook niet proberen te veranderen. „Als hij zijn consistentie laat varen, gaat het nog slechter.”

Den Haag : 4 oktober 2011 PvdA fractieleider Cohen, met achter zich fractiegenoten, na de vergadering waarin de kritiek van scheidend partijvoorzitter Ploumen, over zijn functioneren als partijleider, is besproken. foto © Roel Rozenburg

Partijleden organiseren congressen om nieuwe ideeën te genereren. Peilingen laten een angstaanjagend beeld zien. En politiek leider Job Cohen krijgt het verwijt, nota bene van de scheidend voorzitter, dat hij zich „te veel laat meeslepen” door „de Haagse dynamiek”. Hoe reageert Cohen? Lankmoedig.

Na een paar dagen stilte gaf hij gisteren een interview zoals hij er al vele heeft gegeven, in het tv-programma Buitenhof. Alsof er niets was gebeurd. Is dat verstandig? Roept de penibele situatie van partij en leider niet om drastischer maatregelen? Of om ander gedrag?

Een rondgang langs enkele specialisten in leiderschap en politieke communicatie leert dat stuurlui aan de wal momenteel machteloos staan. Claes de Vreeze, hoogleraar politieke communicatie (UvA): „Eén van de dingen die nog altijd voor Cohen spreken, zo blijkt ook uit kiezersonderzoek, is dat mensen hem betrouwbaar vinden en authentiek. Dan moet je niet sleutelen aan je stijl, dat komt gekunsteld over.”

Leiderschapsdeskundige aan de Universiteit van Groningen Janka Stoker: „Voor de geloofwaardigheid en het succes van een leider is consistentie belangrijk. En consistent ís Cohen. Als hij dat laat varen, zou het allemaal weleens nog slechter kunnen gaan.” Misschien was het beter geweest als Cohen voorzitter Ploumen direct op non-actief had gezet na haar kritiek, zegt Stoker. Maar verder is hij gedoemd op dezelfde weg door te gaan.

Dat vindt ook Kay van de Linde, ooit als communicatiestrateeg in dienst van Rita Verdonk en Leefbaar Nederland. Via Twitter gaf hij Cohen gisteren de tip: rustig blijven. Hij wijst erop dat ook Mark Ruttes VVD enkele jaren terug op 15 zetels stond in de peilingen. Met „één ijzersterke verkiezingscampagne” kan Cohen „zomaar de nieuwe Rutte worden”.

Bart Snels, tot voor kort een belangrijk strateeg van GroenLinks, voegt een opvallende les toe. „Cohen is de enige die iets van een staatsman heeft, te midden van de opgewonden, snelle debaters die de Nederlandse politiek momenteel kleur geven. Op de lange duur kan dat in zijn voordeel werken, maar dan moet hij dat niet zelf zeggen.”

In Buitenhof zei Cohen dat hij in het huidige, opgewonden politieke klimaat „tegen de stroom in” roeit. Niet doen, zegt Snels. „Politieke leiders moeten nooit over hun stijl praten. Hoor jij dat Wilders doen?” Met andere woorden: als Van Ingen vraagt of de manier waarop Cohen debatteert wel van deze tijd is, moet Cohen onverstoorbaar blijven en gewoon weer over kortingen op jonggehandicapten beginnen. Of over de eigen bijdrage in de zorg.

Maar Snels is niet alleen negatief. Op de vraag of Buitenhof nu wel het beste podium voor Cohen was om zich te verdedigen tegen de kritiek van de eigen partijvoorzitter, zegt hij: „Jawel. Zeker met Van Ingen als interviewer. Vergeleken met hem steek je altijd goed af.”

Ook Peter Van Aelst, docent politieke communicatie aan de Universiteit van Antwerpen, denkt dat Cohen nu „geen andere keuze” heeft dan doorgaan op de ingeslagen weg. Maar net als andere communicatiestrategen denkt hij wel dat de PvdA meer adjudanten moet inzetten, „die beter zijn toegerust voor een rol in de oppositie”. In België is dat gangbaarder: een team als partijleider. „In Nederland zet men in op één persoon. Maar misschien is dit wel het moment om met die traditie te breken.”

Kay van de Linde weet zelfs wie naar voren moeten treden: Kamerlid Jacques Monasch en PvdA-bestuurslid Dig Istha. Het zijn de enige twee actieve PvdA-politici die zichzelf in het verleden ook als campagnestrateeg of spindoctor hebben verhuurd.

Of het iets zal uithalen? Monasch leidde in 2002 een verkiezingscampagne die de PvdA een verlies van 22 zetels bezorgde. Istha praatte zo openlijk over zijn werk als adviseur van voormalig minister Jacqueline Cramer, dat hij ongeschikt lijkt voor werk achter de schermen.

Van Aelst: „Adviseren is ook niet het devies. Cohen is getypecast als premier. Dat moet hij dus niet veranderen. Maar anderen zouden wel meer het vuile werk mogen opknappen, nu de PvdA in de oppositie zit.” En dus adviseren de adviseurs: luister niet naar ons. Blijf rustig en blijf hopen.