En coach kraakt turners om mentaliteit

Wat een succes had moeten worden voor de Nederlandse WK-turners, eindigde in Tokio in een sportieve deceptie en een rel met coach Sadoa Hamada. Hij zag een gespleten ploeg aan het werk.

Jeffrey Wammes of the Netherlands performs on the pommel horse during men's qualification at the world gymnastics championships in Tokyo on October 9, 2011. The top eight men's teams will advance to the finals and earn berths in next year's London Olympics. AFP PHOTO/KAZUHIRO NOGI AFP

Er moest een relatieve buitenstaander aan te pas komen om de kwetsbaarheid van de Nederlandse turners bloot te leggen. De Japanse hoofdcoach Sadao Hamada uitte gisteren na de kwalificatiewedstrijd op de WK in Japan scherpe kritiek op de turners Epke Zonderland en Yuri van Gelder, maar vooral op Jeffrey Wammes. Hamada verweet Wammes gebrek aan professionaliteit. De turner riposteerde dat de Japanner (65) te oud is om als coach serieus te worden genomen. Een rel was geboren.

Vanaf de tribune in Tokio had Hamada gisteren tijdens de kwalificatieronde een gespleten ploeg aan het werk gezien. Hij constateerde wat hem al eerder in Nederland was opgevallen: het teamverband in Nederland is ver te zoeken. Zonderland, Van Gelder en Wammes volgen volgens hem hun eigen agenda en voelen er weinig voor zich in te spannen voor een goede teamprestatie. Daarmee was de belabberde prestatie in de landenwedstrijd volgens hem grotendeels verklaard. Nederland gaf er geen moment blijk van de kleine kans op kwalificatie voor de Spelen als ploeg te willen afdwingen.

Zijn kritiek op Zonderland en Van Gelder bleef beperkt tot hun gebrek aan solidariteit. Op hun toewijding als sporter heeft hij weinig aan te merken. Hoe anders geldt dat volgens Hamada voor Wammes. Hij liet van diens instelling geen spaan heel. Volgens Hamada begrijpt Wammes weinig van topsport en is hij niet bereid aan verbeteringen te werken. De coach schamperde dat Wammes naar de Spelen wil zonder dat hij zich als een olympiër gedraagt.

Wammes pareerde de kritiek met de vileine opmerkingen dat hij de keus van Hamada als hoofdcoach nooit had begrepen en hij diens hak-op-de-tak-beleid verafschuwt. Volgens de turner ontbreekt het hem aan consistentie in technische en krachttrainingen. Bovendien verandert Hamada voortdurende de plaats voor centrale trainingen. Wammes verwerpt de kritiek op zijn arbeidsethos met klem.

Maar Hamada benoemde in Tokio de kritiek die al enige jaren in turnkringen rondzingt. Zowel bij zijn Bossche club Flik-Flak als bij de turnbond is men niet blij met Wammes’ verhuizing, een aantal jaren geleden, naar Amsterdam. Die critici vinden dat hij met acht uur per week te veel reistijd kwijt is.

Hamada legde met zijn kritiek nog maar eens de rivaliteit bloot tussen de twee centrale turncentra in Heerenveen en Den Bosch. Het is een publiek geheim dat beide kampen niet harmonieus samenwerken. Dat heeft zijn weerslag op de prestaties van het team bij landenwedstrijden. In Tokio kwam die verwijdering pijnlijk tot uiting in de slechte resultaten. Waar die animositeit door de betrokkenen wordt verzwegen, had Hamada in Tokio geen zin in een strategische benadering. Hij heeft ruim 25 jaar gewerkt in de Verenigde Staten en is daar vertrouwd geraakt met een cultuur van openheid. Hamada zegt waarop het staat. En daar moeten Nederlanders aan wennen.

Met zijn kritiek op de drie sterkste Nederlandse turners uitte Hamada indirect ook kritiek op zichzelf. Hij is als hoofdcoach verantwoordelijk voor de teamsamenstelling en de groepsdynamiek. In Tokio kon worden vastgesteld dat Hamada er niet in geslaagd is een hecht team te smeden. Dan kan met zijn gebrek aan kennis van de Nederlandse mentaliteit te maken hebben, maar ook met zijn fragmentarisch verblijf in Nederland. Hamada kan vanwege de zorg voor zijn oude moeder niet structureel weg uit Japan en doet met tussenpozen zijn werk in Nederland. Vanzelfsprekend geen ideale situatie in een gespleten wereldje.

De turnbond is door de rel danig in verlegenheid gebracht. De waarnemende topsportmanager Ad Roskamp was op zijn zachtst gezegd not amused en had gewild dat Hamada en Wammes hun ruzie intern hadden uitgevochten. Gezien de aard van het conflict en de publiciteit lijkt een oplossing niet voor de hand te liggen. Als een grote verzoening onmogelijk is zal Hamada of Wammes moeten wijken. Het lijkt ondenkbaar beiden nog langer te laten samenwerken. Maar Roskamp wilde daarover dit weekend in Tokio nog geen mededelingen doen.

    • Henk Stouwdam