De keizer is honderd jaar weg, leve de twee China's

China en Taiwan vieren vandaag de revolutie van 100 jaar geleden, die een einde maakte aan het 2000 jaar oude keizerrijk. Hun leiders doen wedstrijdje herdenken van de erfenis van dr. Sun Yat-sen, de leider van 1911.

Honour guards from local high schools perform during Taiwan's National Day celebrations in front of the Presidential Office in Taipei October 10, 2011. This year marks the 100th anniversary of the founding of the Republic of China. REUTERS/Pichi Chuang (TAIWAN - Tags: ANNIVERSARY POLITICS) REUTERS

Met de opening van drie nieuwe musea, een speelfilm met actiester Jackie Chan in de hoofdrol, een opera, toneelstukken, exposities en galafeesten herdenken de twee China’s – de communistische Volksrepubliek China en de democratische Republiek China op Taiwan – dat het vandaag 100 jaar geleden is dat in de Zuid-Chinese stad Wuhan de revolutie van 1911 begon die in februari 1912 een einde maakte aan het 2000 jaar oude keizerrijk.

Leiders van de twee China’s, die ontstonden na de burgeroorlog, riepen elkaar gisteren en vandaag op de revolutie van 1911 een eeuw na dato af te maken. Dat gebeurde op een wijze die duidelijk maakte dat de politieke controverses over de staatsinrichting van het post-keizerlijke China nog lang niet zijn opgelost. De meningsverschillen over de ideologische nalatenschap van de leider van de revolutie van 1911, dr. Sun Yat-sen, zijn nog altijd actueel.

President Hu Jintao, die gisteren in de Grote Hal van het Volk in Peking een herdenkingsbijeenkomst leidde, zei dat de zogeheten Xinhai-revolutie van 10 oktober afgemaakt kan worden door middel van „vreedzame, nationale hereniging” van China. Hij doelde op de twee republieken zonder de Republiek China op Taiwan te noemen, want in de communistische geschiedschrijving hield deze republiek op te bestaan in 1949, toen de Volksrepubliek werd gesticht en de nationalisten, die tijdens de burgeroorlog waren verslagen, op Taiwan de Republiek China voortzetten.

Volgens Hu zijn alle Chinezen gebaat bij wat hij noemde „het helen van de wonden en samen werken aan verjonging”. De communistische leider voegde er aan toe dat de „grote wederopstanding van China”, dus inclusief Taiwan alleen kan plaatsvinden onder leiding van de Communistische Partij van China.

Het feit dat alle leiders van de revolutie van 1911 behoorden tot de Guomindang (Nationale Partij) van dr Sun Yat-sen liet hij onvermeld.

Op zijn beurt zei de Taiwanese president en huidige Guomindang-leider Ma Ying-jeo vandaag in Taipei dat de revolutie van 1911, die leidde tot de stichting van een republiek onder leiding van de eerste president Sun Yat-sen, pas compleet is als de leiders in Peking de Volksrepubliek omvormen tot een „vrij en democratisch land” naar de denkbeelden van Sun Yat-sen en naar het voorbeeld van de huidige democratische Republiek China.

„Niet vergeten moet worden op het vasteland dat het de ambitie was van onze founding father Sun Yat-sen om een vrij en democratisch land te stichten”, aldus Ma die pas begonnen is aan de campagne voor de verkiezingen op 14 januari 2012.

Ma Ying-jeo liet onvermeld dat de Guomindang (Kwomintang) op Taiwan lang een eenpartijbewind heeft gevoerd en de vrijheid van meningsuiting net zo hard onderdrukte als op het vasteland gebruikelijk is.

De toespraken van beide Chinese presidenten maakten duidelijk dat herdenken van oude revoluties gelijk staat aan het betreden van een ideologisch mijnenveld. Exposities, boeken en artikelen over de revolutie van 1911, waarin de communisten geen rol speelden – zij bestonden nog niet – zijn onder strakke regie tot stand gekomen. Een boek werd verboden en enkele Chinees-Amerikaanse historici kregen geen toestemming om naar China te komen, een hoogleraar werd zelfs de toegang tot Hongkong ontzegd.

Voor de steden die in de geschiedenis van de revolutie van 1911 een hoofdrol spelen – Wuhan, Guangzhou en Hongkong – is de herdenking vooral een toeristisch evenement.

Wuhan, zoals de verzamelnaam van de twee steden Wuchang en Hankou aan weerszijden van de Yangtzerivier heet, alleen al heeft twee miljard euro geïnvesteerd om nieuwe attracties, een museum, een herdenkingspark en metrostations bij al deze plaatsen te bouwen.

De revolutie van 1911 wordt ook herdacht in Japan, Hawaii en Maleisie omdat dr. Sun Yat-sen daar geruime tijd woonde na zijn twee eerdere pogingen de Qing-keizers - Pu Yi was de laatste – te verdrijven.