Birmese dooi

Het zij de 55 miljoen onderdrukte Birmezen vergeven dat zij weinig geloof hechten aan de democratische intenties van de nieuwe regering van het land. Maar wat zich op dit moment in de armste dictatuur van Azië afspeelt, verdient onze volle aandacht.

Het nieuwste signaal van mogelijke verandering was dit weekend afkomstig van het Birmese ministerie van censuur: het departement voor Toezicht op de Pers, dat bij monde van haar directeur opriep tot opheffing van het instituut. De reden: ,,Censuur voldoet niet aan democratische waarden.’’ Een machtig inzicht voor een dictatuur – al krijgt het pas betekenis als het ook gebeurt.

Maar het is niet het eerste positieve signaal van de zes maanden oude regering. Aanleiding voor het voorzichtig optimisme is de aankondiging door de nieuwe president Thein Sein dat de aanleg van een omstreden waterkrachtcentrale in het noorden van het land zal worden gestaakt – voorgoed. Dat is meer dan een symbolische beslissing, want achter het project schuilen miljarden dollars aan Chinese steun. En China, zelf een kapitalistische dictatuur, is de belangrijkste bondgenoot van het Birmese bewind.

Iedereen tast in het duister over de werkelijke intenties van de Birmese regering, en over de invloed van de militairen die haar steunen. De grondwet uit 2008, die niet wordt erkend door de Birmese oppositie, heeft het leger, dat het land twee decennia met harde hand heeft geregeerd, ultieme macht toebedeeld. En zolang die blijft bestaan, zal elke hervorming worden gewantrouwd.

Maar snel reageren, zoals tot nu toe alleen de Verenigde Staten hebben gedaan, lijkt van groot belang. Want het gevaar van een tegenbeweging door de hardliners in of achter de regering ligt levensgroot op de loer.

Twee eerdere pogingen tot ogenschijnlijke toenadering tussen de militairen en de oppositie strandden in een toename van repressie nadat bleek dat het Westen er niets tegenover wilde stellen. Met het uitzicht op meer hervormingen lijkt de diplomatieke terughoudendheid die door het Westen wordt beleden niet langer opportuun.

Floris-Jan van Luyn