2,5 miljoen Fransen kiezen de beste presidentskandidaat (m/v) op links...

Verrassend veel Fransen vonden het geen bezwaar een euro te betalen om te kiezen welke socialist presidentskandidaat moet zijn. Het toont hoe impopulair Sarkozy is. Zondag kiest links de favoriet van 2012: François Hollande of Martine Aubry.

Francois Hollande, one of France's six Socialist Party primary election candidates, appears after his vote on a stage in Laguenne, central France, October 9, 2011. Citizens in France take part in the country's first open-door primary, held in two-rounds October 9 and 16, to select a Socialist Party candidate for the 2012 presidential elections. REUTERS/Regis Duvignau (FRANCE - Tags: ELECTIONS POLITICS) REUTERS

De Parti Socialiste had de lat bewust laag gelegd: met één miljoen deelnemers moest van een succes zijn te spreken. Maar dat in plaats daarvan 2,5 miljoen Fransen gisteren naar de stembus zouden trekken voor de eerste ‘open’ voorverkiezingen in de Franse politiek, had bijna niemand verwacht. Het zijn er tien keer zoveel als vijf jaar geleden, toen bij een eerste voorzichtige stap naar meer inspraak alleen de PS-leden mochten stemmen.

Deze keer moesten deelnemers één euro betalen voor de organisatiekosten en een charter ter ondersteuning van de linkse waarden ondertekenen. Dankzij de 2,5 miljoen Fransen die daartoe bereid waren, zien de socialisten het experiment als volledig geslaagd: dit was én een voorbeeld van moderne, directe democratie én een signaal dat de Fransen genoeg hebben van de zittende president Nicolas Sarkozy.

Bovendien verliep de stembusgang zonder al te veel (logistieke) problemen. Een enkele partijleider nam gisteravond het woord ‘historisch’ in de mond. Dat is wellicht iets te euforisch, maar veel analisten menen wel dat er in de Franse politiek een vóór en na ‘les primaires’ is.

Zelfs Marine Le Pen van het rechts-nationalistische Front National had lof voor de socialisten: „Dit toont een grote honger naar democratie bij de Fransen. Ze hebben genoeg van het gevoel dat de beslissingen buiten hen om worden genomen.”

De zuurste reacties kwamen van de UMP, de partij van president Nicolas Sarkozy. Secretaris-generaal Jean-François Copé benadrukte dat „slechts 4 procent van de Fransen” had deelgenomen en dat het succes dus niet moest worden overdreven.

Maar bij veel UMP’ers is ook enige bewondering voor het socialistische experiment. Premier François Fillon noemde het vorige week al een nieuwe vorm van democratisch debat. Veel UMP’ers menen dat hun partij door het succes van de debatten en de grote media-aandacht in 2017 niet meer kan achterblijven. Primaires worden, naar Amerikaans voorbeeld, het platform om een kandidaat voor de presidentsverkiezingen te lanceren.

Maar de 2,5 miljoen onderschrijvers van de linkse waarden hebben de kaarten nog niet eenduidig geschud. François Hollande gaat aan de leiding met 39 procent, een paar procentpunten minder dan in peilingen was voorspeld. Hij neemt het in de tweede ronde op tegen Martine Aubrey, algemeen secretaris van de partij en burgemeester van het Noord-Franse Lille. Zij kreeg 31 procent van de stemmen, iets meer dan de opiniepeilers hadden voorspeld.

Hollande en Aubry gaan woensdagavond in debat op televisiezender France2. Zondag mogen de Fransen bepalen wie de socialistische kandidaat wordt om het op te nemen tegen hoogstwaarschijnlijk Nicolas Sarkozy. Wie gisteren al een euro betaalde, kreeg een briefje mee waarmee hij zondag gratis kan gaan stemmen.

Zeventig procent koos dus gisteren al voor een ‘middenkandidaat’, een gematigde socialist, maar het zijn de aanhangers van de meest linkse kandidaat die straks mogelijk de doorslag geven. Met 17 procent is Arnaud Montebourg de verrassing van deze voorverkiezing. Hij hield een pleidooi tegen mondialisering, voor meer protectionisme. En hij wil de bankensector onder voogdij van de overheid plaatsen.

Zowel Hollande als Aubry maakte gisteren in hun toespraken al openingen naar de antimondialist Montebourg, maar die gaf nog geen stemadvies voor de tweede ronde. Daarover beraadt hij zich vandaag.

Montebourg staat ideologisch iets dichter bij Aubry dan bij Hollande, maar hij neemt het de algemeen secretaris nog steeds kwalijk dat zij niet ingreep toen hij malversaties bij de PS in Marseille aanklaagde.

Daardoor zou Montebourg de keuze ook aan zijn achterban kunnen overlaten. Hij toonde zich gisteren, als initiatiefnemer van de primaires, alleszins tevreden met zijn score, en trots op een deels geslaagde poging om de partij te vernieuwen. Maar als de vernieuwing niet doorzet, suggereerde Montebourg, kan de renovatie van de PS ook van buitenaf komen.

Zijn ideeën sluiten aan bij die van Jean-Luc Mélenchon, een voormalige socialist die nu met zijn Parti de Gauche goed zou zijn voor 7 procent bij de presidentsverkiezingen. Mélenchon was gisteren een van de eersten om Montebourg te feliciteren.

Het pijnlijkst waren deze voorverkiezingen voor Ségolène Royal. Zij was in 2006 nog winnaar van de interne primaire, maar verloor daarna de presidentsverkiezingen van Sarkozy. Royal kreeg gisteren nog maar 6,8 procent van de stemmen. Zij kon haar tranen niet verbergen. Zij moet nu kiezen tussen haar ex-man en de vrouw die ze ervan verdenkt tijdens het congres van Reims in 2008 de voorzittersverkiezingen te hebben vervalst.

Alleen de jonge sociaal-democraat Manuel Valls, die 5,7 procent haalde, gaf gisteren meteen al een stemadvies, voor Hollande. Maar daarmee is het voor de favoriet van de peilingen geenszins een gelopen race.