De klant was geen koning voor Steve Jobs. Dat was hijzelf

De eerste, handgemaakte Apple-computer uit 1976. Bedoeld voor hobbyisten. Foto: Wikimedia

Steve Jobs is geen uitvinder, maar een heruitvinder. Een heruitvinder van industrieën: een nieuwe, die van de pc’s, en een oude, die van de muziek. Hij verkocht apparaten waarvan we dachten die niet nodig te hebben. Apparaten waarmee mensen een persoonlijke band kregen.

Dat is de strekking van twee van de beste necrologieën die sinds woensdagnacht, het moment waarop Apple-oprichter Steve Jobs overleed, verschenen zijn. Time Magazine en The Economist kozen ervoor niet het persoonlijk leven van de excentrieke zakenman, maar zijn betekenis voor de consumentenmarkt centraal te stellen. Steve Jobs is de markt, stellen de tijdschriften. Niet alleen bij Apple vragen ontwerpers zich namelijk af “What would Steve Jobs do?”

Jobs had lak aan consumentenonderzoek

Hij was de meest gevierde, meest succesvolle zakenman van zijn generatie, schrijft Harry McCracken van Time Magazine. “Maar hij had ook lak aan de basisprincipes van het bedrijfsleven. Net als zijn held en zielsverwant, Polaroid-oprichter Edwin Land, weigerde hij focusgroepen of ander onderzoek dat hem vertelde wat klanten wilden.”

Dat lijkt te conflicteren met een andere eigenschap van Jobs. Als geen ander verhief hij gebruiksgemak boven technologie. “Hij was geen ingenieur, en dat was zijn kracht”, aldus The Economist. “In plaats daarvan was hij geobsedeerd door het vormgeven van producten, esthetiek en gebruiksgemak.” Typisch is Jobs uitspraak bij de lancering van de eerste Macintosh-computer: “Apple zit op de kruising van de vrije kunsten en technologie.” Maar als kunstenaar bepaalde hij dus wel zelf waar mensen behoefte aan zouden moeten hebben.

Een aparte combinatie, die The Economist treffend duidt: “In de zakenwereld zag hij zichzelf als een hippie die permanent in opstand kwam tegen de grote bedrijven. Uiteindelijk werd hij door veel van die grote bedrijven begroet als één van de grootsten onder hen.” Hippie en dictator ineen. Mensen die geen indruk op hem maakten, ontsloeg hij direct, weet Time. “Hij zou een uitstekende koning van Frankrijk zijn”, zo citeert het tijdschrift Macintosh-ontwerper Jef Raskin.

Jobs keerde de weg van innovatie om

Meer nog dan het personaliseren van producten, creëerde Jobs een gemeenschap rondom zijn producten. “Welk ander technologiemerk zie je op bumperstickers?”, schrijft The Economist. “Een gemeenschap met Jobs als leider. Apple’s producten werden vormgegeven naar de smaak van de baas, en voldeden aan zijn bijzonder hoge standaarden. Iedere iPhone of MacBook heeft zijn vingerafdrukken. Zijn grootse prestatie was om emotie te combineren met computertechnologie. En dat plaatste Jobs aan de goede kant van de geschiedenis. Het epicentrum van de technologische innovatie is verhuisd naar de consumentenelektronica.”

Het was gebruikelijk, zo legt het blad uit, dat innovatie de weg aflegde van leger naar bedrijfslaboratoria om vervolgens te eindigen op de consumentenmarkt. Maar Jobs heeft dit proces omgekeerd: mensen hebben nu thuis krachtiger en toegankelijker apparaten dan op kantoor. Consumentengadgets en online diensten zijn slimmer en gemakkelijker te bedienen dan de meeste bedrijfssystemen. Vertrouwde consumentenproducten zijn geadopteerd door het bedrijfsleven, overheden en het leger. Bedrijven hebben eigen accounts op Facebook en creëren eigen applicaties voor de App Store, ook om programma’s voor hun personeel te maken. Artsen gebruiken tabletcomputers voor hun werk in ziekenhuizen. En ondertussen blijft de consumentenhonger naar gadgets aanzwellen. Apple-producten duiken net zo vaak op in Delhi en Dalian als in Dublin en Dallas.

Een verhaal over Apple is een verhaal over Jobs, concludeert Time. “Het is onmogelijk om je voor te stellen hoe de laatste decennia van technologie, zakendoen en vrije kunsten zich ontwikkeld zouden hebben zonder hem.”

Eerder in deze serie:
Steve Jobs een natuurtalent? Welnee, hij had gewoon wat geluk
Autobiografie toont Julian Assange als paranoïde doch nuttige nerd
Profiel Arianna Huffington: van angsthaas tot sociale wervelstorm

    • Steven de Jong