Zandraket verandert genetisch met de klimaten

Zandraketten (Arabidopsis thaliana) passen zich aan het lokale klimaat aan via unieke genetische veranderingen. Dat ontdekten Amerikaanse en Oostenrijkse biologen in een Europees kweekexperiment (Science, 7 oktober).

De zandraket is een alledaags plantje dat in heel Europa voorkomt. De onderzoekers lieten in vier verschillende tuinen in Finland, Spanje, Duitsland en het Verenigd Koninkrijk steeds dezelfde set van 157 zandraketjes groeien, die uit heel Europa afkomstig zijn. Ze hielden bij hoe lang elke variant overleefde en hoeveel vruchten hij voortbracht. Daarna bepaalden ze het DNA ervan.

De succesvolste zandraketten per tuin droegen dezelfde genvarianten als wilde zandraketten in de buurt. Alleen in Finland waren de overeenkomsten tussen tuin en omgeving laag, maar daar was ook weinig vergelijkingsmateriaal voorhanden.

De biologen ontdekten verder dat de genvarianten die de levensduur van het zandraketje in bepaalde klimaten verlengde, toch ook in andere klimaten voorkwamen. Daar hadden diezelfde varianten echter geen effect op de overlevingskansen. De biologen schrijven dat de plantjes bij het aanpassen aan het lokale milieu dus gebruikmaken van reeds bestaande genetische variatie.

De genvarianten die tot de beste prestaties leidden, kwamen overigens zelden overeen tussen de verschillende tuinen. Een genvariant die de vruchtgroei in Engeland bevorderde had bijvoorbeeld nauwelijks effect in Finland of Spanje. De aanpassing van de zandraket verloopt dus overal via verschillende genetische routes.

Lucas Brouwers