Wie wordt de nieuwe Jobs?

Bij Apple had Steve Jobs zijn opvolging goed geregeld. Maar wie wordt er nu koning van Silicon Valley? De technologiesector heeft een nieuwe legende nodig.

Het is een subtiel rouwrandje, geheel in stijl: de Apple-winkel is geopend maar de verlichting van het logo blijft uit. Verder gaat het leven in Silicon Valley weer door als altijd, drie dagen na de dood van Steve Jobs.

Jobs was de ongekroonde koning van dit gebied onder San Francisco, waar bedrijven als Intel, HP, Google, Facebook en Twitter en duizenden startups gevestigd zijn. En terwijl zijn opvolging bij Apple goed geregeld is, laat Jobs een andere leemte achter die moeilijker te vullen is.

Uit de publieke lofprijzingen van Apples concurrenten – zelfs bij het hoofdkantoor van Microsoft hing de vlag halfstok – blijkt hoe groot de invloed van de Apple-oprichter op de technologiesector was. Scott Smyers, een consultant uit Campbell, vat het zo samen: „Steve had de status van een rockster en er is niemand in deze sector die die rol van ’m kan overnemen. Ik woon al sinds 1984 in Silicon Valley, maar er schiet mij niemand te binnen.”

Jobs had maling aan klantonderzoeken en vertrouwde op zijn eigen intuïtie. Smyers: „Hij wist wat consumenten wilden gebruiken voordat consumenten dat zelf wisten. Daardoor zijn de Apple-producten vaak een ijkpunt voor de rest van de industrie. Zo bewees Jobs dat mensen wilden betalen voor digitale muziek en video. Als het maar werkt.”

De iPhone blies in 2007 de smartphonemarkt nieuw leven in. Al heeft Google Android inmiddels een groter marktaandeel, deze concurrent voegde weinig extra toe zegt Smyers: „Android werkt als een iPhone, maar dan net anders.”

Smyers vergelijkt Apple graag met Sony, lang geleden: „Toen Sony de walkman uitvond, hebben ze ook niet eerst uitgebreid klantenonderzoek gedaan. Dat apparaat kwam op de markt en het verkocht als een speer. Zo het veranderde onze manier van muziek luisteren.”

Jobs sterrenstatus groeide mede omdat zoveel mensen in de creatieve sector Apple-producten gebruiken. Maar Steve Jobs speelde ook een voortrekkersrol in Silicon Valley, beaamt Henry Lowood, historicus aan de Stanford Universiteit. Hij werkt voor het instituut dat hofleverancier is voor het technologiecluster. „Apple-fans hebben het over stijl en vernieuwende producten, maar de topmannen uit Silicon Valley zien Jobs als een voorbeeld voor de manier waarop ze hun bedrijf moeten leiden”, zegt Lowood. „Ze hebben respect voor de enorme hoeveelheid waarde die Jobs wist toe te voegen, terwijl we Apple in de jaren negentig eigenlijk compleet afgeschreven hadden.”

Ook de leiderschapsstijl en bedrijfscultuur van Apple dienen als voorbeeld. „Het klassieke gevaar is wel dat de meeste bedrijven gaan zwalken als de oprichter uit het bedrijf verdwijnt”, zegt Lowood. Met als recent voorbeeld HP (Hewlett Packard). In de jaren veertig grondlegger van Silicon Valley, maar nu al jaren aan het worstelen met het leiderschap.

Zijn er topmannen die nu het niveau van Jobs halen? De historicus aarzelt. „Mensen die nu in het middelpunt van de belangstelling staan, zoals Mark Zuckerberg van Facebook of Larry Page van Google, verkeren nog in een ander stadium. Die bouwden eenmaal het juiste product op het juiste moment. Maar ze moeten het nog een stuk vaker doen voordat ze bewezen hebben dat ze ook zo fenomenale rij successen neer kunnen zetten als Jobs.”

Bovendien hebben deze jonge topmannen niet dezelfde communicatieve vaardigheden die Jobs had. Mark Zuckerberg is geen begenadigd presentator en hetzelfde geldt voor Google-topman Larry Page. Ze zijn wiskundigen, computernerds. „Je kunt ze in ieder geval moeilijk rocksterren noemen”, zegt Scott Smyers.

Misschien komt de nieuwe koning van Silicon Valley wel uit een heel ander bedrijf. Een of andere jonge startup bijvoorbeeld, of een bestaand bedrijf dat een onverwachte briljante vondst doet. Sommigen denken dat er weinig meer te winnen valt op het gebied van technologie – nu een peuter van 2 jaar een iPad kan bedienen voordat hij een zin kan uitspreken. Maar innovaties laten zich niet voorspellen. De uitvinding halfgeleider - de basis voor de hedendaagse computerindustrie – was ook geen Eureka-moment. Lowood: „Dat was min of meer toevallig omdat iemand besloot dat idee niet weg te gooien.”

Dat doet niets af aan de legendevorming rondom Steve Jobs. Die is na zijn overlijden in een stroomversnelling geraakt, blijkt uit de woorden van een emotionele buurtbewoner uit dezelfde staat waar Jobs woonde: „Zonder Steve zouden we nu nog de communicatiemiddelen van twintig jaar geleden gebruiken.”

En in de nieuwe Jobs-biografie – de uitgave is een maand vervroegd – staat het zo: „Hij werd de zakenman van onze tijd, die zeker nog een eeuw herinnerd zal worden. De geschiedenis zal hem in haar pantheon opnemen naast Edison en Ford.”