Praat met de oudjes over doorbehandelen

1 Geriater S. Groen stelt dat het niet waar is dat meedogenloze dokters maar doorbehandelen tegen de wens van een patiënt in (Opinie, 4 oktober). Dat klopt. Het gaat niet om meedogenloze dokters. Aan het ziekbed van mijn onlangs overleden vader stonden uitsluitend zeer betrokken en zorgzame artsen. Die wilden, net als hij, inderdaad een diagnose én een oplossing. Zeer menselijk, maar juist daardoor ontbraken twee dingen: een goede bespreking van het alternatief ‘niets doen’, en het schetsen van een realistisch beeld van de einduitkomst van wel behandelen. Daardoor werd telkens eigenlijk maar één ‘keuze’ voorgelegd: ‘We houden u hier en gaan dit voor u oplossen. Akkoord?’

Dit doorbehandelen zonder voldoende aandacht voor de alternatieven heeft financiële gevolgen. Maar ik was vooral bezorgd over de gevolgen in menselijk leed. Je wilt overlijden met je geliefden om je heen, niet in de buis van een MRI-scanner. Vandaar mijn pleidooi: voer zeker bij een hoogbejaarde bij élke stap, dus ook die van het onderzoeken, een serieus gesprek over reële verwachtingen en over de optie ‘aanvaarden en rustig doodgaan’.

Je kunt ook niet naar een ziekenhuis gaan, zoals Groen stelt. Maar misschien zouden ziekenhuizen ook gewoon intensieve zorg op weg naar het einde kunnen aanbieden. Want soms lukt dat thuis niet.

Jos Lammers

Delft

2 Ik ben dankbaar als vrienden, familie of buren van 70 jaar, 80 of 90 jaar geholpen worden aan een ziekte of pijn. Dokters die hiervoor zorgen verdienen alle waardering voor hun inspanning en kennis. Toch ben ik ervan overtuigd dat er vaak te lang doorbehandeld wordt. Geriater Groen ontkent dit, omdat patiënten altijd toestemming zouden geven voor behandeling. Maar oude zieke mensen kiezen niet meer zo onafhankelijk. Ze zullen snel ja knikken als de arts vraagt: „U wilt toch nog wel blijven leven, mevrouw Janssen?” Artsen zijn vanuit hun beroep ook gewend om een zieke door te behandelen. Ze hebben op dit moment daarvoor een oneindig arsenaal aan mogelijkheden. En artsen worden altijd betaald voor alles wat zij doen, zij hoeven niet op de kosten te letten.

Een kennis van me, die als theoloog mensen in een verpleeghuis opzocht, vertelde mij eens dat voor 80 procent van de mensen verdere behandeling niet meer hoefde. Dat kreeg zij als vertrouwelinge wel te horen, maar familie en artsen niet.

Ik heb het alleen over ouderen van wie de artsen kunnen weten dat hun leeftijd te hoog is om nog te genezen. De huisarts kan die beslissing het beste nemen, die kent de patiënt het beste. De politiek kun je hier niet mee opzadelen. Een leeftijd kun je namelijk niet noemen. Er zijn genoeg heel oude mensen die met een klein ingreepje weer goed verder leven en dat is ook mooi.

Marie-Louise Cuijpers

Nijmegen

3 Geriater Groen beschrijft de verschillende momenten waarop een patiënt kan afhaken in het traject van zijn of haar behandeling. Maar dat gaat niet zo makkelijk. Het is van groot belang dat een patiënt informatie krijgt over de wegen die hij in kan slaan. Vaak gaat het over behandelen of niets doen, en dat is niet fair. Veel patiënten hebben het gevoel de arts teleur te stellen en vrezen niet meer bij hem terug te kunnen komen als zij kiezen voor niet-doorbehandelen. Er hoort een vloeiende overgang te zijn naar de behandeling in de volgende fase door de huisarts.

M.D. van Bemmel

Huisarts, De Goorn