Digitale drama (7)

Er zijn meer problemen dan slechte kwaliteit, slechte vindbaarheid, slechte doorzoekbaarheid en auteursrechtelijke beperkingen. Weinig bekend is dat digitale opslag en gebruik veel energie kosten. Nog ernstiger zijn de verzwegen gevolgen van deze digitalisering voor de boeken, tijdschriften en manuscripten. Er is door Nederlandse bibliotheken een begin gemaakt met een vernietiging van drukwerk zonder precedent. Uitgangspunt is dat van elk tijdschrift of boek slechts een enkel gedrukt exemplaar overblijft. Door deze ‘deselectie’ (een eufemisme) en ‘off shore plaatsing’ (ook een eufemisme) zullen eenmaal gedigitaliseerde boeken, artikelen en ook handschriften niet meer in hun papieren vorm beschikbaar zijn voor onderzoekers. Het enige exemplaar van een papieren boek zal niet meer worden uitgeleend. Om het publiek op deze ontwikkeling voor te bereiden stuurde de directeur van de Koninklijke Bibliotheek op 1 augustus 2011 een brief aan alle leden. Daarin kondigt hij alvast aan dat de dienstverlening op de studiezaal wordt beperkt. Voortaan worden boeken maar drie keer per dag uit het magazijn gehaald. Dat is nodig ‘om onze digitale ambitie te kunnen realiseren’. Geesteswetenschappers zijn niet geneigd op de barricades te klimmen, maar het zou verstandig zijn als bijvoorbeeld het Koninklijk Nederlands Historisch Genootschap zich zou verdiepen in de onverantwoorde wijze waarop managers van de Nederlandse (wetenschappelijke) bibliotheken stiekem hun kapitaal verkwanselen.

Rudolf Dekker

Amsterdam