'WAO-debacle' rond Wajong-uitkeringen

De decentralisering van de bijstand van het Rijk naar gemeenten heeft geleid tot een explosieve groei van het aantal jongeren met een Wajong-uitkering. Gemeenten geven jongeren geen bijstand, maar sluizen ze de uitkeringsregeling voor jonggehandicapten in, omdat het Rijk dan moet opdraaien voor de kosten.

Dat blijkt uit het CPB-onderzoek ‘Van bijstand naar Wajong’, dat vanochtend is gepresenteerd. De instroom van het aantal gehandicapten met een Wajong-uitkering is in tien jaar tijd verdubbeld tot 16.000 à 17.000 personen per jaar. Meer dan 200.000 jongeren krijgen zo’n Wajong-uitkering. Bij ongewijzigd beleid groeit dat aantal tot 400.000 jongeren in 2040. Wie op zijn zeventiende arbeidsongeschikt is, of dat voor zijn dertigste wordt, komt in aanmerking voor een Wajong-uitkering.

Het CPB trekt een vergelijking met het ‘WAO-debacle’ in de jaren tachtig van de vorige eeuw, toen het aantal WAO’ers opliep tot meer dan 800.000, terwijl gerekend was op 200.000 WAO’ers.

Sinds invoering van de Wet werk en bijstand in 2004 zijn gemeenten zelf verantwoordelijk voor de financiering van de bijstand. Het aantal bijstandsgerechtigden is sindsdien fors gedaald; volgens het CPB vooral het gevolg van het massaal doorsluizen van jonggehandicapten naar de Wajong-regeling. Veel gemeenten huren daar reïntegratiebureaus voor in die de bijstandsbestanden screenen op potentiële Wajong-kandidaten, die dan niet meer ten laste komen van de gemeentebegroting.

Overigens lijdt het gros van de Wajongers aan psychische aandoeningen, zoals ADHD en gedragsstoornissen (60 procent). De instroom van het aantal Wajongers met een lichamelijke handicap is in tien jaar tijd gehalveerd.

Vanaf 2014 is de Wajong-regeling alleen nog toegankelijk voor ‘volledig arbeidsongeschikten’. Gedeeltelijk arbeidsongeschikten vallen dan terug op de bijstand en krijgen maximaal 70 procent van het minimumloon. Het kabinet wil daarnaast een partner- en middelentoets invoeren. De hoogte van de uitkering wordt dan mede afhankelijk van het inkomen van de partner. Volgens het CPB worden gemeenten vanaf 2014 „sterker geprikkeld” om bijstandsgerechtigden aan een baan te helpen.