The Jew: compassie komt voort uit keiharde toon

The Jew van Christopher Marlowe door Dood Paard en Mundo Perfeito (Lissabon). Gezien: 20/9 Grand Théâtre, Groningen. In: Festival Stock Xenophobia. T/m 17/12. Inl: doodpaard.nl ****

Eerst is er niets, een lege speelvloer. Dan leggen de acteurs planken neer, bouwen een huis, slepen een vracht spullen aan. In de kale ruimte creëren ze hun eigen speeleiland.

De acteurs van Dood Paard, samen met het ensemble Mundo Perfeito, brengen de voorstelling The Jew naar De Jood van Malta (1590) van Christopher Marlowe.

Op hun toneeleiland, dat Malta voorstelt, kluwen ze samen. De spullen zijn knalrood, de kleur van haat. Hier zijn Arabieren, christenen, joden, moslims, Maltezen en Spanjaarden verwikkeld in een strijd om macht. Spil in de confrontatie vormt de titelrol, de jood van Malta zelf, voortreffelijk gespeeld door Kuno Bakker. Hij speelt met zijn listige tactiek de Arabieren uit tegen de christenen, of de moslims tegen de Maltezen, maar delft zelf het onderspit. Aan het slot vindt hij de dood.

Halverwege het spel zet actrice Manja Topper het eiland af met rood-wit geblokt politielint – alsof zich een ramp heeft voltrokken. Dat is in zekere zin ook zo. Kuno Bakker als de jood stort aan het eind van de voorsteling neer in het huis dat in het begin werd gebouwd. De tegenspelers gooien hem de troep achterna, om hem nog meer te vernederen.

Dood Paard brengt dit najaar de toneelreeks Stock Xenophobia uit met enkele reprises, waaronder de prachtige voorstellingen Freetown door Rob de Graaf en Answer Me van Gerardjan Rijnders. De stijl van The Jew is kenmerkend voor dit bijzondere gezelschap. Tal van scènes zijn hard, zoals het gooien van spullen naar de jood. Maar juist door die harde toon ontstaat compassie met het slachtoffer.