President van de verzoening

(FILES) Photo taken on May 27, 2010 shows Liberia?s President Ellen Johnson-Sirleaf speaking during a meeting with US President Barack Obama in the Oval Office of the White House in Washington, DC. Sirleaf has been awarded the Nobel Peace prize for 2011 on October 7, 2011. AFP PHOTO/Mandel NGAN AFP

In een regio van krijgsheren die zich verborgen voor de werkelijkheid, bracht de in 1938 geboren Ellen Johnson-Sirleaf de rede terug. Ze trad in 2006 in Liberia aan als eerste gekozen vrouwelijke president van Afrika. Ze had een lange carrière bij westerse financiële instellingen achter de rug toen ze in 1997 naar buurland Ivoorkust trok om vandaar de strijd in haar vaderland te leiden. Aanvankelijk steunde ze in 1990 de rebellie van Charles Taylor tegen president Samuel Doe, maar toen Taylor al even moorddadig bleek als Doe, begon ze via burgerorganisaties voor hervorming te werken.

Liberia was in de jaren tachtig en negentig het schrikbeeld van Afrika. Een opstand tegen Liberianen van Amerikaanse afkomst was ontaard in een stammenstrijd door op macht beluste militieleiders. Kindsoldaten werden aangezet tot massaslachtingen; gedrogeerd en vermomd als vrouwen hakten ze ledematen af en begingen verkrachtingen. Het geweld breidde zich, met financiële steun van de Libische leider Gaddafi, uit naar de buurlanden Sierra Leone en Guinee en later naar Ivoorkust.

Het was aan Ellen Johnson-Sirleaf om weer orde op zaken te stellen in het waanzinnige Liberia toen ze tot president werd gekozen. Het door corruptie en patronagenetwerken aangevreten staatsapparaat moest weer in dienst van burgers komen te staan. De vernietigde economie moest worden opgebouwd.

Johnson-Sirleaf leidde de verzoening in het verscheurde Liberia. Kindsoldaten omarmden haar als Mama Liberia en haar moederfiguur werkte ook ontwapenend op de voormalige militieleiders, die zich van hun uniformen ontdeden en zitting namen in het parlement. Militieleider Prince Johnson bijvoorbeeld, die Samuel Doe voor de camera met messen had laten bewerken, was priester geworden en werd onder Johnson-Sirleaf lid van de Senaat. Met haar hulp werd Taylor uitgeleverd aan het Strafhof in Den Haag om zich te verantwoorden voor oorlogsmisdaden.

Grootschalige buitenlandse hulp hielp haar van Liberia weer een ‘normaal’ land te maken. Haar gezag in binnen- en buitenland, haar gedrevenheid en charme maakten haar tot een vaderfiguur van de natie, een nationaal symbool waaraan het Liberia zolang had ontbroken.

Koert Lindijer