Huizenmarkt en eurocrisis zijn risico's voor kabinet

Minister De Jager verdedigde de begroting van een minderheidsregering. Hij hoefde echter niet voor steun te leuren bij de oppositie. Het beleid lag zo vast als altijd.

Voor een minister van Financiën die zich voorbereidt op een financiële crisis in Europa, komende jaren 18 miljard moet bezuinigen en deel uitmaakt van een minderheidsregering, had Jan Kees de Jager gisteren een gemakkelijke dag. Natuurlijk, hij moest negen uur lang zijn beleid verdedigen. Tegen aanvallen van de oppositie over de oneerlijke verdeling van de lasten, het graaien bij de banken en het ongemoeid laten van de hypotheekaftrek. En dan was er kritiek van gedoogpartij PVV: met name over de ongebreidelde steun aan Griekenland.

Een lange dag dus voor minister De Jager (CDA) en zijn staatssecretaris Frans Weekers (VVD). Maar moeilijk? Stonden hier twee bewindslieden die voortdurend bij verschillende partijen moest leuren om steun? Nee, ook bij deze minderheidsregering ligt de steun voor alle begrotingsonderdelen wel vast. Met dank aan de PVV.

Hoewel hij van voldoende steun verzekerd was, ging hij serieus in op alle vragen en opmerkingen uit de Kamer. Zoals bijvoorbeeld op de aanhoudende roep van de SP om de bonussen bij bankiers te beperken. De minister kondigde gisteren aan dat financiële instellingen die vanaf nu overheidssteun nodig hebben hun bestuurders geen financiële extraatjes meer geven.

De marges voor de coalitie zijn smal. Het kabinet luistert wel, maar met echte concessies kan het niet komen.

Ter illustratie. Bruno Braakhuis (GroenLinks) sprak tijdens de tweede dag van de Financiële Beschouwingen zijn teleurstelling uit over het gebrek aan groene, fiscale maatregelen. Kunnen we niet eens kijken naar die laag belaste rode diesel voor de landbouw? Daar wilde staatssecretaris Weekers best over praten, „maar ik doe geen toezegging”.

Elbert Dijkgraaf van de SGP – geen gedoger, maar wel een vriend van de coalitie – stond direct bij de interruptiemicrofoon. „Volgens mij staat in het regeerakkoord heel hard dat de rode diesel, een zwaarbevochten punt destijds, overeind blijft”, zei Dijkgraaf, die heel wat landbouwers tot zijn achterban kan rekenen. „O, u was bij die onderhandelingen”, grapte Weekers. Het punt van Dijkgraaf, wiens partij van belang is in de senaat, was duidelijk. Van de rode diesel blijven we af.

Naast de behandeling van zijn begroting had De Jager gisteren nog een opdracht: de Kamer moest instemmen met verhoging van het noodfonds EFSF, waardoor Nederland voor bijna 100 miljard garant komt te staan, als een euroland of bank op omvallen staat. Met de steun van PvdA, GroenLinks en D66 lukte dat moeiteloos. Gedoogpartij PVV vergeleek de garantie met het uitschrijven van een „blanco cheque” en weigerde in te stemmen.

Op twee punten kan De Jager het de komende tijd moeilijk krijgen. Met de verslechtering van de economie door de eurocrisis werd de afgelopen weken al duidelijk dat de Kamer eventuele extra bezuinigingen niet snel zal accepteren. Dat geldt zeker voor gedoger PVV.

Gisteren werd ook duidelijk dat de crisis op de huizenmarkt een probleem voor de coalitie kan worden. De Jager kreeg weinig steun voor zijn bewering dat alleen een economische opleving de huizenmarkt uit het slop kan halen. De PVV eist van de minister dat de banken makkelijker kredieten verschaffen. De oppositie zal niet aan hervorming van de woningmarkt meewerken zolang de hypotheekrenteaftrek ongemoeid blijft. Ook het CDA was gisteren kritisch: Elly Blanksma pleitte voor een permanente verhoging van de Nationale Hypotheek Garantie. Daar voelt de minister nog niets voor: hij wilde hoogstens naar het nut ervan kijken.

Als de huizenmarkt op slot blijft, zal het voor De Jager heel wat minder gemakkelijk worden.