Economische ontwrichting, dramatische gevolgen

In haar nieuwste boek plaatst Sylvia Nasar (A Beautiful Mind) een hele serie geniale economische geesten in de context van hun tijd. Hoeveel van die geniale geesten kende de twintigste eeuw?

Welvaart is niet vanzelfsprekend. Ook al is de wereldbevolking de afgelopen anderhalve eeuw spectaculair welvarender geworden, dit proces verloopt schoksgewijs en ongelijkmatig. De voortwoekerende Amerikaanse kredietcrisis en de Europese schuldencrisis illustreren dat economische ontwrichtingen dramatische gevolgen hebben. Banken en landen vallen om, economieën krimpen, werkgelegenheid gaat verloren. De financiële crisis die de wereld nu al vier jaar teistert heeft een kolossaal welvaartsverlies met zich meegebracht.

De Amerikaanse econoom, journalist en schrijfster Sylvia Nasar betoogt in De wil tot welvaart dat de kapitalistische economische ontwikkeling, te beginnen bij de industriële revolutie in Engeland, de armoede, honger en ziekte die het grootste deel van de mensheid altijd geteisterd heeft gestaag heeft teruggedrongen. Ondanks schokken en crises, ondanks wereldoorlogen en totalitaire ontsporingen, ondanks politieke verblinding en uitwassen van het casinokapitalisme die de 20ste eeuw hebben getekend. Mensen zijn materieel gezien niet langer onderworpen aan een statische maatschappelijke orde, ze zijn in staat hun levensstandaard te verbeteren.

‘Het idee dat de mens gevormd wordt door zijn omstandigheden en dat die omstandigheden niet vooraf zijn bepaald […] is een van de meest radicale ontdekkingen uit onze geschiedenis. Die ontdekking […] impliceerde dat de mensheid […] klaar was haar lot in eigen handen te nemen’, schrijft Nasar. Ze baseert zich daarbij op Alfred Marshall en John Maynard Keynes die economie respectievelijk zagen als ‘analytische machine’ en ‘apparaat van de geest’. Met instemming haalt ze een uitspraak aan van Keynes dat ideeën een grotere invloed hebben gehad op de economie dan de uitvinding van de stoommachine.

Dit artikel werd gepubliceerd in NRC Handelsblad op Vrijdag 7 oktober 2011, pagina 2 - 3. Het hele artikel is hier te lezen.