ECB draait de kredietkraan verder open

Met liquiditeitsoperaties die een looptijd hebben van een jaar of langer, herhaalt de ECB de noodmaatregel van de kredietcrisis. De geldkraan staat nu volledig open.

Gebrek aan daadkracht kan Jean-Claude Trichet, die gisteren zijn laatste vergadering als topman van de Europese Centrale Bank (ECB) leidde, niet worden verweten. De brandweer van de eurocrisis, zoals analisten van ING het instituut vanmorgen noemden, heeft bij het blussen van de eurocrisis de geldkraan nog verder opengedraaid.

Trichet kondigde aan dat banken, net als tijdens de kredietcrisis, tegen onderpand zoveel mogelijk geld mogen lenen als zij willen voor een periode van een jaar. Dat helpt de Europese banken het altijd wankele jaareinde door, als de balans moet worden opgemaakt en hun onderlinge financiering helemaal dreigt op te drogen.

De maatregel wordt gevolgd door een soortgelijk program met een looptijd van dertien maanden, dat in december begint. Zo is meteen ook het einde van 2012 afgedekt. De ECB begint ook nog eens een opkoopprogramma van 40 miljard zogenoemde covered bonds, een pakket van bankleningen die een belangrijke bron van financiering voor de bankensector zijn. En er liep al een ongelimiteerde geldsteunoperatie voor de banken van drie maanden, en een opkoopprogramma van staatsleningen van onder meer Griekenland, maar ook Italië en Spanje.

Wat kan de ECB nog meer doen? De rente verlagen. Dit jaar verhoogde de centrale bank juist de geldmarktrente met twee stapjes, van 1 procent naar 1,5 procent. Maar door de voortwoekerende financiële crisis, en de dreigende recessie in Europa, doen die besluiten achteraf bezien prematuur aan.

Dat de ECB gisteren niet tot een verlaging overging kan te maken hebben met het oplopen van de inflatie in de eurozone tot 3 procent, waardoor een rentestap lastig te verdedigen is. Of Trichet wilde het besluit overlaten aan zijn opvolger, de Italiaan Mario Draghi die per november de ECB leidt. Op de financiële markten wordt er van uitgegaan dat de rente dan meteen wordt verlaagd.

De besluiten van de ECB hebben alles te maken met de wankelende bankensector, waarvan de problemen die van de kredietcrisis van 2008 nog niet evenaren, maar er wel hard naar op weg zijn. Vanmorgen nog waardeerde kredietagent Moody’s twaalf Britse banken af, terwijl de Britse centrale bank een herstart aankondigde, voor een kleine 70 miljard euro, van een opkoopprogram van Britse staatsobligaties.

Eerder deze week wankelde plots het Frans-Belgische Dexia, dat nu door de respectieve overheden van Frankrijk en België aan boord wordt genomen. Banken in heel Europa hebben moeilijk toegang tot dollars waarmee zij hun kredieten aan bedrijven met Amerikaanse activiteiten, of exporteurs, financieren. Er staat al een zogenoemde swaplijn open met de Amerikaanse Federal Reserve, waardoor dollars indien nodig via de ECB het Europese geldsysteem in kunnen.

Liquiditeitsproblemen voor banken in de eurozone kunnen door de ECB worden tegengegaan. Maar op het gebied van solvabiliteitssteun heeft de bank geen instrumenten. Dat vindt zij ook haar taak niet.

Of de ECB die positie kan volhouden valt nog te bezien. Het Europese Financiële Stabiliteitsfonds EFSF kan straks, na goedkeuring van alle betrokken parlementen, vol worden ingezet voor vermogenssteun aan banken.

Mocht dat fonds vervolgens via krediet van de ECB in slagkracht wordt verdrie- of verviervoudigd, dan doet de ECB in Frankfurt indirect óók nog mee aan het steunen van de bankensector met nieuw vermogen. ,Of, om de legendarische woorden van voetbalcommentator Herman Kuiphof uit 1974 aan te halen: ,,Zijn we er toch nog ingetuind.”