Donner is niet geschikt voor de Raad van State

In zijn carrière als politicus heeft Piet Hein Donner eerder blijkgegeven van minachting dan liefde voor het recht. Hij moet de Raad van State niet leiden, betoogt B.J. Bosma

Nu Donner serieus als kandidaat voor de post van vicevoorzitter van de Raad van State wordt overwogen bekruipt me het gevoel: hadden jullie echt geen slechtere kandidaat kunnen vinden? Van alle mensen die in de afgelopen jaren mijn vertrouwen in de rechtstaat hebben geschaad, staat Donner met stip op 1.

Een paar voorbeelden. Na de Schipholbrand achtte de burgemeester van Haarlemmermeer het pand niet brandveilig en trok de vergunning in. Dat is zijn goed recht, en het is ook de taak van een burgemeester. Hij is verantwoordelijk voor het afgeven van de vergunning en degene die erop aangesproken wordt als die niet in orde is.

Donner nam een Koninklijk Besluit om die beslissing ongedaan te maken. Hij deed dat niet omdat hij ervan overtuigd was dat de brandveiligheid in orde was, maar eenvoudig omdat hij de celruimte nodig had. Met zijn besluit zette hij alles op de kop. Wie is er nu aansprakelijk als er een tweede Schipholbrand was geweest? Kunnen we dan een burgemeester nog wel aanspreken op zijn verantwoordelijkheid?

Met deze actie ging Donner voorbij aan alle bestuurslagen die we hebben in Nederland en hun verantwoordelijkheden. Dat is acceptabel en redelijk als er evident foute beslissingen door burgemeesters genomen worden. Maar dat was hier niet het geval. Niet bepaald de koninklijke weg, zoals toen al door diverse Kamerleden werd opgemerkt.

Erger nog was zijn betrokkenheid bij de beslissing om de bossen van Schinveld te ontruimen en te kappen. Weet u nog? De Duitse Awacs-vliegtuigen waarvoor door de regering illegaal een bos gekapt is. De regering besloot om het bestemmingsplan met behulp van de Nimbywet ongedaan te maken. Zelfs de meestal zo volgzame Raad van State heeft met dit besluit in 2010 de vloer aangeveegd. Het was wel een beetje laat, want de bomen zijn weg. Daarnaast heeft zelfs Donner later zelf erkend (zeldzaam!) dat hij de vreedzaam protesterende actievoerders niet had mogen arresteren.

Dat je met zo’n cv nog in aanmerking komt voor een ministerspost is al vreemd, maar zo iemand vicepresident van de Raad van State maken is als een winkeldief achter de kassa zetten.

Zijn laatste actie spant de kroon. Bij de discussie over de kosten van de ID-kaart werd het weloverwogen besluit van de Hoge Raad door Donner volledig genegeerd. Hij veegde het van tafel alsof het een lastige vlieg was en introduceerde een broddelwetje om in elk geval tot de volgende uitspraak van de Hoge Raad geld te kunnen innen.

Ten eerste heeft hij het gevoel van rechtszekerheid ernstig geschaad door de wet met terugwerkende kracht in te voeren. Normaal gesproken doe je zoiets bij hoge uitzondering en alleen als het belang zeer groot is. Donner deed het alleen om wat geld te besparen.

Ten tweede getuigt zijn noodwet van een totaal gebrek aan respect voor de uitspraak van het hoogste rechtscollege in Nederland. Je kunt een uitspraak van de Hoge Raad eenvoudig niet in een paar dagen naast je neerleggen.

Donner is de minst geschikte kandidaat voor het vicepresidentschap van de Raad van State. Zijn benoeming zal het vertrouwen van de burgers in de overheid verder schaden. Wat moeten we met een vicepresident die straks zijn eigen wetten moet beoordelen? Wat moeten we met iemand die in het verleden meerdere malen heeft aangetoond geen enkel respect te hebben voor de bestaande rechtsorde? Ondanks zijn zwarte herenrijwiel en zijn brave vijftigerjarenimago is Donner in eerste instantie een machtspoliticus die wetten alleen maar als obstakels ziet om zijn zin door te drijven.

Bij de Raad van State hebben we iemand nodig die passie heeft voor rechtvaardigheid en recht, geen machiavelliaanse machtspoliticus.

B.J. Bosma is ondernemer.