Tijd voor 'n duurzame Barbie

Speelgoedmaker Mattel gebruikt geen verpakkingen meer van papierbedrijf APP.

Volgens milieuorganisaties is het bedrijf één van de meest verwoestende op aarde.

Bij het openen van de webpagina van Asia Pulp and Paper (APP) klinken vogelgeluiden. Een uitgestrekt landschap van boomtoppen is de achtergrond van de startpagina. De boodschap Care for Tomorrow verschijnt, daaronder: We support actions for economic, social and environment sustainability. Al lijkt de site het te suggereren, APP is geen tweede Wereld Natuur Fonds. Het is een van ’s werelds grootste papierfabrikanten.

Verschillende milieuorganisaties, journalisten en analisten noemen APP een van de meest verwoestende bedrijven op aarde. In de producten die APP levert, onder andere verpakkingsmateriaal voor speelgoed van Mattel, LEGO en Hasbro, is tropisch hardhout aangetroffen, zo blijkt uit testen van Greenpeace. APP reageerde dat al zijn producten voldoen aan de internationale juridische eisen.

Met de campagne ‘Ken dumpt Barbie’ richtte Greenpeace zich dit voorjaar op Mattel en andere speelgoedmerken die papier van APP gebruiken. Ken wilde niets meer met de bekende speelgoedpop Barbie te maken hebben, omdat zij betrokken zou zijn bij het illegaal neerhalen van tropisch regenwoud, het leefgebied van veel bedreigde diersoorten zoals tijgers en orang-oetangs.

De campagne blijkt succesvol: Mattel, de grootste speelgoedfabrikant ter wereld, liet gisteren weten dat zijn leveranciers geen papierproducten van APP meer afnemen. Mattel heeft toegezegd geen producten meer te kopen van bedrijven die betrokken zijn bij ontbossing en gaat de hoeveelheid gerecycled papier en papier met een keurmerk opvoeren. Lego, nummer vier, zei in juni al de contracten met APP op. APP heeft nog niet gereageerd op het besluit van Mattel. Ook reageert de fabrikant niet op meerdere verzoeken om een reactie.

„Dit is een klap in het gezicht van APP”, reageert Kees Kodde, campagneleider Bossen van Greenpeace. „Na het verschijnen van ons onderzoeksrapport besloot Mattel zijn leverancier te onderzoeken. Dat de uitkomst van dat onderzoek is dat Mattel het contract met APP opzegt, zegt veel.” Kodde verwacht dat in navolging van deze grote speler meer bedrijven zullen volgen. Hij hoopt dat APP „ergens volgend jaar” zover is om met de critici om tafel te gaan.

Want critici heeft de papierfabrikant genoeg. De Britse krant The Guardian riep in 2009 op om geen producten van APP meer te kopen om de Sumatraanse tijger te beschermen. Ook het Wereld Natuur Fonds verwijt APP dat een deel van zijn producten hout bevat uit oerbos en veenlagen van meer dan drie meter dik. Bij het neerhalen van die bossen komen zeer grote hoeveelheden broeikasgassen vrij. Het meeste hout haalt APP uit de Indonesische provincies Riau en Jambi waar – volgens APP zelf – 60 procent van de grond van APP CO2-rijke veengronden betreft. Mede door het handelen van APP kent Indonesië al jaren de hoogste ontbossingcijfers ter wereld en hierdoor staat Indonesië na China en de VS op nummer drie van de lijst van grootste CO2-uitstoters.

APP produceert jaarlijks bijna tien miljoen ton pulp, papier en karton en is onderdeel van het Sinar Mas conglomeraat, een Chinees-Indonesisch bedrijf van de bijzonder rijke Widjaja-dynastie. Sinar Mas werd in 1962 opgericht en groeide, met hulp van het regime van de Indonesische dictator Suharto, uit tot een van de machtigste bedrijven van Indonesië.

Eind 2007 nam het accreditatieorgaan Forest Stewardship Council (FSC) afstand van APP door het bedrijf uit te sluiten van mogelijke certificering voor verantwoord bosbeheer vanwege de ontbossingpraktijken van APP en moederbedrijf Sinar Mas. Onder druk besloot APP zijn leveranciers na te lopen. Een deel van die leveranciers wordt ervan beschuldigd dat zij illegaal hout kappen en stukken bos verbranden om toegangswegen aan te leggen. Dat is onjuist, zegt duurzaamheidmanager Aida Greenbury van APP. Toch kon ze „niet garanderen dat illegaal hout de papiermolens van APP niet bereikt”.

Maar ondanks de publieke verontwaardiging ontving APP tussen 2007 en 2010 volgens Greenpeace in twee provincies in Sumatra bijna een miljoen hectare aan concessies voor gebieden die voor meer dan de helft bebost zijn. Kodde: „De lobby van de papierindustrie is ontzettend sterk in Indonesië en de regelgeving op het gebied van bosbescherming wordt vaak niet nageleefd.” Het gebeurt vaker: lokale functionarissen worden omgekocht om de claim van houtbedrijven dat het om gedegradeerd bos gaat, goed te keuren. Zo werd in 2008 het voormalige districtshoofd van Pelalawan schuldig bevonden aan het illegaal uitgeven van concessies aan vijftien bedrijven om bos te kunnen kappen. APP’s moederbedrijf Sinar Mas was een van die bedrijven.

Asia Pulp and Paper maakt liever reclame dan serieus met de kritiek aan de slag te gaan, vindt Kodde. Het pr-offensief van Asia Pulp and Paper omvatte onder andere commercials rond de journaals op Nederlandse zenders. Hierbij ligt de nadruk op de activiteiten van het bedrijf om het milieu te beschermen. „Die spotjes roepen veel irritatie op”, zegt Kodde. „Zo helpt APP onbedoeld mee aan onze campagne.”

Al die pr kon niet voorkomen dat APP van zijn negatieve kant belicht wordt, juist nu de fabrikant wereldwijd flink wil uitbreiden en zich ook actief op de Europese markt richt. Greenpeace hoopt dat APP na het besluit van Mattel zijn koers radicaal wijzigt. Tussen Ken en Barbie komt het nu vast weer goed.

    • Laura van der Wal