Met dat pgb komt het echt helemaal goed

Staatssecretaris Veldhuijzen van Zanten gaat het pgb vervangen door... ja, door wat eigenlijk? Zij en haar minister hebben nu zowat alles beloofd, stelt Rob van Zoest.

Het is zo’n twintig jaar geleden in de bouwwereld begonnen – als er geen antwoord was op een vraag, of iemand had geen zin om te antwoorden, dan was het vaak: ‘Komt helemaal goed, maakt u zich geen zorgen’. Daar moest de vragensteller het mee doen. Geen antwoord op hoe, wanneer en door wie dat allemaal goed ging komen. Je moest het maar geloven. De verzender van de boodschap gebruikte de zinsnede als bezwering voor mogelijk onheil, luiheid, onwetendheid, slechte planning of een te volle agenda.

De komt-helemaal-goedmantra is vandaag de dag gemeengoed geworden. Hij wordt overal te pas en te onpas gebruikt. Zelfs door leden van het kabinet Rutte-Verhagen.

Zo ook mevrouw Veldhuijzen van Zanten (CDA), staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Bij de toelichting op de ideeën van het kabinet over de opheffing van het persoonsgebonden budget (pgb) voor gehandicapten zonder zogenaamde verblijfindicatie werd de mantra als redmiddel uit de kast gehaald. Dat pgb gaat straks vervangen worden door zorg in natura geleverd door een van de thuiszorgorganisaties. Dat gaat volgens de staatssecretaris geld opleveren, veel geld. De thuiszorg kan het momenteel nog niet aan. Maar dat gaat in 2013 helemaal goed komen, meldde zij op Het Plein en later in de Tweede Kamer. Over het hoe kon zij nog geen uitspraken doen, „maar gelooft u mij, het komt echt goed”. Een onbegrijpelijke uitspraak voor iemand die uit de sector zelf afkomstig is met een respectabele staat van dienst.

Hoe komt het toch dat weldenkende bewindslieden zich achter vage mantra’s moeten verschuilen en niet onder woorden kunnen brengen wat ze nu van plan zijn. Is dat te wijten aan de waan van de dag, de angst voor de media of scoringsdrift? Want die thuiszorg kan dat ‘product’ niet leveren, nu niet en straks ook niet – en zeker niet goedkoper. Dat is geen rocket science, maar simpel denk- en rekenwerk. Het CPB liet dat al zien, maar dat kan volgens het kabinet niet goed rekenen. Overigens kan het geen kwaad om te melden dat er vorig jaar 22 thuiszorgorganisaties failliet zijn gegaan en dat de teller dit jaar alweer op 20 staat.

Zaterdag 1 oktober breaking news op Radio1: ‘Wijkzuster beter en goedkoper dan reguliere thuiszorg’. Onderzoek van BMC in West-Brabant toont aan dat de wijkverpleegkundige terug moet! Als de wijkzuster het van de reguliere thuiszorg overneemt, scheelt dat een substantiële hoeveelheid geld, de zorg wordt beter en de klant gelukkiger.

Minister Schippers van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VVD) is „blij” met het onderzoek en wil er direct werk van maken, meldde zij op de radio en televisie. „De wijkzuster werkt door alle regels heen, door alle financieringsstructuren die we bedacht hebben. Zij doet gewoon wat nodig is: zorg in de buurt, geleverd door iemand die kijkt wat heeft iemand nodig en niet welke regeling moet ik nu weer aan voldoen en uit welk potje wordt het nu weer gefinancierd. Dat is de richting waar we in Nederland naartoe moeten.”

Binnenkort komt de minister met een nota naar de Tweede Kamer. Waarover? Gaan we nu de thuiszorg opheffen?

Hoe zit dat nu? Volgens Veldhuijzen van Zanten gaat die thuiszorg toch net zo goed worden en is dat goedkoper dan de verpleegkundigen en ziekenverzorgenden die nu door veel pgb-houders worden ingeschakeld. Enkele pgb-houders hebben zelf een team van betrokken en gekwalificeerde zorgverleners uit de buurt gerekruteerd, waardoor ze in staat blijven om deel te nemen aan het maatschappelijk verkeer. Ook de wijkzusters uit het onderzoek worden soms door gehandicapten met een pgb ingehuurd. Volgens de CPB-berekeningen en dit onderzoek wordt de zorg door de terugverwijzing naar de reguliere thuiszorg veel duurder, de kwaliteit minder en de gehandicapte ongelukkiger.

En het kan nog verwarrender. In Met het oog op morgen (1 oktober) liet CDA-voorzitter Peetoom weten dat er door die partij hard wordt gewerkt aan een nieuw verantwoordelijkheidsconcept: „Het gaat er om dat je de kracht van mensen mobiliseert en initiatieven van mensen zelf honoreert. Als dat niet lukt, moet de overheid een stut bieden.” De kracht van mensen mobiliseren, dat is ook wat Erica Terpstra (VVD) met de invoering van het pgb in 1996 bedoelde. Mensen daardoor de regie over hun leven laten behouden.

Welke richting gaan we nu op? Wat willen de bewindslieden van VWS nu? En hoe zit dat in het CDA? Eigenlijk wijzen de argumenten nu in dezelfde richting: kleinschalige zorg uit de buurt, als het kan door de betrokkenen zelf georganiseerd, met een scherp oog voor kosten, voor een goed omschreven doelgroep, helder gefinancierd en gereguleerd en waar nodig gesanctioneerd. Als Schippers en Peetoom nu Veldhuijzen van Zanten daarvan kunnen overtuigen, komt het uiteindelijk helemaal goed.

Rob van Zoest is adviseur van non-profitorganisaties.