Kritiek op leger blijft doodzonde

Voor zijn kritiek op het Egyptische leger kreeg de blogger Maikel Nabil drie jaar cel. Hij is sinds 44 dagen in hongerstaking. ‘Ze laten hem langzaam doodgaan.’

Ibrahim Nabil kijkt met een half oog naar het televisiescherm aan de muur van het City Café in Kairo. De zender ONTV heeft beloofd zijn oproep aan legerleider Mohammed Hussein Tantawi uit te zenden. Tantawi is sinds het aftreden van president Hosni Mubarak de facto staatshoofd van Egypte, en dus de enige die zijn zoon Maikel Nabil gratie kan verlenen.

Het City Café, in de schaduw van het hooggerechtshof, is Nabils kantoor geworden; daar vertelt hij ieder die het wil horen over het onrecht dat zijn zoon is aangedaan die tot drie jaar cel is veroordeeld wegens kritiek op het leger. „Het vonnis was ongewoon hard en het proces oneerlijk. Tal van mensen waren bereid te getuigen dat Maikel geen leugens vertelde over foltering door het leger, dat het de waarheid was, maar die mensen zijn niet eens gehoord.”

Hij heeft zijn zoon, die sinds 44 dagen in hongerstaking is, zaterdag voor het laatst gezien. Het was zijn 26ste verjaardag. „Maikel woog 60 kilo, nu nog 40. De gevangenis is niet uitgerust om iemand te begeleiden die in hongerstaking is. Ik heb gesmeekt hem naar een ziekenhuis over te plaatsen. Ik heb aangeboden om de kosten te betalen. Maar ze laten hem liever langzaam doodgaan.”

In zijn smeekbede aan Tantawi slaat Nabil een heel andere toon aan. „Beschouw het als een zoveelste grootse taak voor de Hoge Militaire Raad, in lijn met de vele patriottische daden die hij al heeft gesteld voor dit land en deze revolutie”, eindigt de oproep.

Zijn zoon zou zoiets nooit hebben gezegd. Door zijn kritiek op het leger kwam Maikel Nabil in de cel terecht. Vandaag delen velen die kritiek: de afgelopen acht maanden zijn al zo’n 12.000 mensen veroordeeld door militaire rechtbanken. Maar op 4 februari, een week voor het vertrek van Mubarak, beschouwden de betogers het leger nog als een bondgenoot. „Het volk en het leger zijn als één hand”, was een veelgehoorde leus. Toen Maikel die dag op het Tahrirplein verscheen met de slogan ‘Wij willen een burgerlijke staat, geen religieuze en ook geen militaire’ werd hij gearresteerd en naar eigen zeggen twee dagen mishandeld door de militaire veiligheidsdienst.

„Na de val van Mubarak heeft Maikel op aanraden van mensenrechtenorganisaties een klacht ingediend”, vertelt zijn vader. „Hij dacht dat kon in het nieuwe Egypte.” Van de klacht kwam niets. In de plaats werd Nabil opnieuw gearresteerd. Toen hij twaalf dagen later vrijkwam, was het klimaat in Kairo omgeslagen. Op 9 maart had de beruchte ‘Nacht van het Museum’ plaatsgehad: tientallen betogers waren door het leger opgepakt en gefolterd in het Egyptisch Museum. Maikel Nabil ging achter zijn computer zitten en schreef een vlammend betoog onder de titel: ‘Het volk en het leger zijn nooit één hand geweest’. Het was zijn laatste blogpost: op 10 april kreeg hij drie jaar cel wegens het ‘verspreiden van leugens’ en ‘belediging van het leger’.

Voor Nabils vader is het een moeilijk parcours geweest. De boekhouder uit Assiut, 400 kilometer ten zuiden van Kairo, had de revolutie liever aan zich laten voorbijgaan. „Ik behoor tot de generatie die niet meer geloofde dat het ooit nog zou veranderen.” Hij vond het maar niks toen Maikel en zijn jongere broer Mark zich bij het protest op het Tahrirplein aansloten. „Elke dag heb ik hen gesmeekt om naar huis te komen maar ze wilden niet luisteren.”

Was Maikel zijn zoon niet, dan behoorde hij nu wellicht tot die zwijgende meerderheid die vindt dat het leger de beste garantie is voor stabiliteit. Maar de confrontatie met de realiteit heeft van de boekhouder een activist gemaakt. „Maikel was de eerste om kritiek te hebben op het leger. Daarom zijn ze zo streng met hem.”

Het eerste wat opvalt buiten de militaire rechtbank in Medinat Nasr, een buitenwijk van Kairo, is hoe weinig sympathisanten zijn komen opdagen voor Nabils proces: hooguit dertig. Daar is een reden voor. Maikel Nabil is behalve anti-leger en atheïst ook nog eens pro-Israël, en in Egypte ben je geen van die dingen ongestraft.

In 2010 werd Nabil Egyptes eerste en enige gewetensbezwaarde toen hij weigerde zijn dienstplicht te vervullen. „Ik wil niet op een dag het geweer moeten opnemen tegen jonge Israëlische dienstplichtigen die alleen het bestaansrecht van hun land verdedigen”, schreef hij toen. Zijn website is behalve in het Arabisch en het Engels ook in het Hebreeuws te raadplegen, en hij linkt naar interviews met hem in de Israëlische media. Dat maakt hem niet populair bij veel Tahrir-activisten, die juist heel erg pro-Palestijns zijn.

„Veel mensen in Egypte zijn tegen Maikel wegens zijn Israël-standpunt”, zegt Sahar Maher (22), een vriendin, dinsdag buiten de rechtbank. „Maar we krijgen ook steun van mensen, vooral in de blogsfeer, die zeggen dat het niet daarom is dat Maikel in de gevangenis zit.” Die mensen zijn vandaag echter niet komen opdagen. Minuten later wordt Maher zelf gearresteerd.

De smeekbede van Nabils vader wordt wel uitgezonden, maar hij haalt niets uit. De behandeling in hoger beroep wordt uitgesteld tot 11 oktober, nadat vader Nabil juist hemel en aarde had bewogen om de datum te laten vervroegen. Tantawi laat niets van zich horen. Bij de rechtbank zijn Maikels vader en zijn 19-jarige broer Mark ontroostbaar. Ze weten wat Maikel heeft gezegd: komt hij vandaag niet vrij, dan gaat hij ook water weigeren. „Ik ga liever dood dan te leven als een slaaf onder een repressief regime”, zei hij op zijn verjaardag. „Nu gaat Maikel dus dood”, snikt Mark.