Geef ze een blij gevoel met iets van vroeger

Psycholoog Ineke Smulders houdt van creatieve oplossingen. „Neem iemand die veel geknutseld heeft eens mee naar de Gamma.”

Nederland, Zeist, 14-7-2011. Foto Maarten Hartman. Foto is gemaakt voor de serie Standplaats

Veel alzheimerpatiënten merken dat ze hun grip op de wereld verliezen. Het kan hen onrustig, somber en opstandig maken.

Daarom begeleidt een psycholoog de medewerkers van Sociëteit De Boulevard. Haar belangrijkste taak is „laten zien hoe je contact kunt maken”, verklaart Ineke Smulders. Ze is GZ-psycholoog bij zorgorganisatie Warande en tevens lid van het ‘expertteam dementie’ van de gemeente Zeist. „We richten ons erop dat demente mensen zich veilig voelen, dat ze bijvoorbeeld geen faalangst hebben. En we proberen het gevoel te geven dat er naar hen wordt geluisterd. Mensen kunnen heel boos worden omdat ze zich niet begrepen voelen.”

Ineke Smulders geeft tips als deze:

„Ga bij mensen zitten zonder iets te zeggen. Laat het contact van hen uitgaan. Je kunt wel vragen stellen: Komt er nog bezoek? Wie is er geweest? Maar dat herinneren zij zich niet. Als mensen naar hun moeder willen en ik zeg: ‘Uw moeder is dood en u bent 85’, dan zeggen zij: ‘Aan jou heb ik ook niks’. Dus zeg ik: ‘Goh, uw moeder, hoe ziet die eruit? Dik, dun, lief, streng?’ Ik ga op zoek naar de plaatjes in hun hoofd. Al klopt het niet wat ze zeggen, je hebt op dat moment contact.”

„Geef mensen iets te doen. Anders gaan ze dit doen – ze tikt op haar glas, wrijft over de tafel. Leg plaatjesboeken neer. Maak een mand met iemands favoriete spulletjes. Neem iemand die veel geknutseld heeft eens mee naar de Gamma. Of geef hem daar folders van.”

„Hou in de gaten wat mensen nog zelf kunnen. Geef niet iedereen een kopje koffie of thee, zet een blad met kopjes op tafel. Er is altijd wel iemand die opspringt om even in te schenken.”

„Zorg dat je informatie hebt over mensen. Levensloopformulieren worden wel ingevuld, maar die blijven toch vaak in de kast liggen.”

„Wees respectvol. Spreek mensen aan met de achternaam. Soms luisteren mensen beter als ze met hun voornaam worden aangesproken. Dan zeg ik: hou dat beperkt tot onderonsjes. Als je iemand niet begrijpt: probeer er sleutelwoorden uit te halen, knik begrijpend.”

„Het kan mensen een blij gevoel geven herinneringen op te halen. Laat bijvoorbeeld een wasbord zien, of een zand-zeep-sodarekje met emaillen potjes dat vroeger in bijna ieder huis hing.”

„Bewegen is belangrijk. Licht en lucht. Ga met mensen naar buiten. Ook in een huiskamer kun je bewegen, hoe dement mensen ook zijn.”

„Massage is prettig voor mensen in een verder stadium. In het begin is alles bedreigend. Dan moet je letterlijk en figuurlijk niet te dichtbij komen.”

„Soms liggen simpele oplossingen voor de hand. Een bezoeker van de dagbehandeling werd altijd misselijk in het busje. Hij wilde graag lopen. Het personeel voorzag problemen, maar die bleken er eigenlijk niet te zijn. Nu komt hij lopend. Alleen bij vies weer komt zijn vrouw hem brengen.”

„Je hebt dolers en zenners. Zenners moet je met rust laten. Dolers moeten kunnen dolen. We hebben een keer de senior service – een netwerk van betaalde vrijwilligers – ingeschakeld voor een mevrouw met motorische onrust. Drie keer per week werd ze eindeloos mee naar buiten genomen. Ze kwam helemaal opgefrist terug.”