Aanpak crisis voedt verdeeldheid links

Tijdens de Financiële Beschouwingen konden de coalitiepartners rustig naar het gekibbel aan linkerzijde luisteren. Hervormen, meer of juist minder bezuinigen?

Het verloop van de Financiële Beschouwingen kan de vertrekkende voorzitter van de PvdA nauwelijks verrast hebben. Lilianne Ploumen riep deze week PvdA-leider Job Cohen op meer energie te steken in de linkse samenwerking. Die samenwerking lijkt ver weg want de oppositie aan de linkerkant heeft heel uiteenlopende ideeën om de naderende economische crisis te bestrijden, zo bleek gisteren op de eerste van twee dagen van het jaarlijkse begrotingsdebat.

D66, GroenLinks en ChristenUnie riepen de regering gezamenlijk op om bij nieuwe bezuinigingen te gaan hervormen. Extra bezuinigingen die mogelijk dit voorjaar al worden afgekondigd als het begrotingstekort te veel uit de pas loopt. Dat zou volgens de drie partijen een mooi moment zijn voor structurele veranderingen, bovenop het bestaande bezuinigingspakket van 18 miljard.

Volgens D66-Kamerlid Wouter Koolmees ondervinden „veel mensen aan den lijve” dat er wat moet gebeuren „met onze woningmarkt en onze pensioenen”. Hij deed een dringende oproep aan het kabinet „om onder het juk van de gedoger uit te komen”. Hij bedoelde de PVV.

Op steun van de PvdA hoeven D66, GroenLinks en ChristenUnie niet te rekenen. Ook de sociaal-democraten willen hervormen, maar nieuwe bezuinigingen zijn nu niet bespreekbaar. Niet alleen omdat volgens financieel woordvoerder Ronald Plasterk de invulling van het bestaande pakket van 18 miljard euro „niet deugt”, maar ook omdat extra snijden „slecht is voor de economie”.

Met die laatste opmerking kreeg hij Ewout Irrgang van de SP aan zijn zijde. Sterker nog, hij wil juist investeren om de economie weer aan de gang te krijgen en diende met als motto „sproeien om te groeien” een tegenbegroting in, waardoor het tekort over 2012 hoger (0,25 procentpunt) uitkomt dan in de Miljoenennota. Dat is beter dan „de economie kapot te bezuinigen”.

Aan de hand van elkaars tegenbegrotingen deelden de linkse partijen de nodige plaagstootjes uit. Wil de PvdA nu wel of niet bezuinigen op ontwikkelingssamenwerking, zo wilde D66 weten. Op de tegenbegroting, die twee weken geleden bij de Algemene Politieke Beschouwingen werd gepubliceerd, had de PvdA de bezuiniging van de coalitie – van 0,8 naar 0,7 procent – overgenomen. In zijn gisteren gepresenteerde tienpuntenplan was de 0,8 procent weer opgedoken. „Bij een meerjarige begroting wordt de bezuiniging zeker teruggedraaid”, zo repareerde Plasterk de besparing in de (eenjarige) tegenbegroting. Ook D66 kan op basis van één jaar niet alle ongewenste bezuinigingen terugdraaien, merkte Plasterk op. Bijvoorbeeld op het gebied van de kinderopvang.

De woordvoerders van regeringspartijen VVD en CDA luisterden ontspannen mee naar de discussies van de oppositie. Tony van Dijck van gedoogpartner PVV werd door de oppositie nog het hardst aangepakt. Hij sloot uiteindelijk extra bezuinigingen niet uit. Maar, zo zei Van Dijck, „dan ligt wat ons betreft alles open en komt ontwikkelingshulp zeker op tafel te liggen”. Twee weken geleden nam de Kamer een motie aan, met steun van het CDA, met de oproep de ontwikkelingshulp verder met rust te laten.

Tijdens de Beschouwingen, waarin de begroting voor 2012 wordt besproken, ging veel aandacht naar de dreigende euro- en internationale bankencrisis. Vanmiddag stemt de Kamer over uitbreiding van het noodfonds (440 miljard euro aan garanties) dat bij acute problemen landen en banken te hulp kan schieten. De SP en ChristenUnie zijn tegen deze uitbreiding, terwijl PvdA, D66 en GroenLinks – samen met CDA en VVD – de uitbreiding steunen. Ook over de bestrijding van de Europese crisis is de oppositie verdeeld.