Westen machteloos in Syrië

Wat China en Rusland niet deden toen de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in maart dit jaar stemde over maatregelen tegen het bewind van de Libische leider Gaddafi, hebben beide grootmachten vannacht wel gedaan nu het om het regime van Assad in Syrië ging. Ze troffen een resolutie over sancties tegen het bewind met een veto.

De pogingen van met name de Europese lidstaten in de Veiligheidsraad om de regering van Assad internationaal verder te isoleren, werden zo getorpedeerd. China en Rusland durfden die stap in maart nog niet te zetten. Toen onthielden ze zich van stemming over de resolutie die in Libië uiteindelijk zou leiden tot een militaire interventie van Frankrijk, Groot-Brittannië en Amerika. Vannacht namen ze in zekere zin wraak.

China en Rusland stonden niet moederziel alleen. India, Brazilië, Zuid-Afrika en Libanon stemden blanco. Met andere woorden: de BRIC-staten plus het belangrijkste Afrikaanse land schaarden zich niet achter het Europese initiatief, hoewel dat al was afgezwakt in de hoop niet-westerse landen mee te krijgen in een veroordeling van en sancties tegen het regime-Assad.

Of de regering in Damascus zeer zwaar zou zijn getroffen als de Veiligheidsraad wel een gezamenlijke tekst aangenomen had, is de vraag. Syrië staat al sinds 1979 op de Amerikaanse lijst van landen die steun verlenen aan terroristen en is zo langzamerhand gewend aan sancties.

Een Europees embargo doet wat meer pijn, door de opening die sinds 2008 in de handelsbetrekkingen door beide zijden wordt gezocht. De EU moet zich over de kracht overigens niet te veel illusies maken. Als het Westen de deur sluit, zal het bewind in Syrië zich tot het Oosten wenden. Vorig jaar gaf Damascus daarvan al een voorproefje door niet te happen toen de EU wilde dat Syrië een associatieverdrag zou tekenen.

De Europese maatregelen tegen het regime hebben dan ook vooral politieke betekenis. Ze maken duidelijk waar het Westen staat en met wie het solidair is, namelijk niet met een bewind dat dit jaar al circa 2.700 burgers heeft laten doden. Dat is zinvol en levert een bijdrage aan het burgerverzet in Syrië. Maar beslissend is het vermoedelijk niet. De internationale krachtsverhoudingen zijn immers niet in Assads nadeel.

De stemverhouding in de Veiligheidsraad (negen voor, vier blanco en twee veto’s) illustreerde die nieuwe mondiale balans. Ondanks het feit dat Amerika en Europa – niet in alle landen trouwens – zich achter het burgerprotest hebben geschaard, verschuift het evenwicht naar het Oosten en het Zuiden. Morele verontwaardiging van het Westen daarover is nutteloos. Politieke samenwerking is geboden.

Alleen is er in het Westen helaas niemand die het voortouw neemt.