Turkse generaal wacht verbitterd op berechting

15 procent van de Turkse hoge officieren zit gevangen. Een groot deel van het bewijs tegen hen is gemanipuleerd, zeggen hun families.

Veertig jaar trouwe dienst in het Turkse leger had Bilgin Balanli op zijn naam. Een wonderkind, al in zijn tienerjaren speciaal geselecteerd door de onderwijzer voor de militaire academie.

Hij had nog maar twee jaar te gaan tot zijn pensioen. Een viersterrengeneraal met een smetteloze staat van dienst. Alles wees erop dat hij die laatste twee jaar het commando zou krijgen over de Turkse luchtmacht. Tot hij werd opgepakt.

Imre Balanli wil geen medelijden. Maar het is wel zijn vader die sinds 31 mei achter de tralies zit. Op beschuldiging van een onsuccesvolle poging een staatsgreep te plegen tegen de regering die nu in Turkije aan de macht is. „Mijn vader hield zich altijd ver van politiek. Het zit niet in zijn aard”, zegt hij in het kantoor van zijn zus. Generaalsfamilies praten liever niet met de pers. Die is hun de afgelopen jaren weinig goed gezind. Maar nu is het tijd om de mond open te doen. „We willen alleen maar een eerlijke rechtszaak. Maar dat lijkt niet mogelijk. ’’

Bilgin Balanli is de hoogste officier uit het Turkse leger die deze week voor de rechter verschijnt, maar hij is niet de enige. Meer dan 250 militairen zitten vast, onder wie 57 generaals en admiraals wegens hun vermeende betrokkenheid bij drie verschillende plannen om de regering van premier Erdogan uit het zadel te stoten. Dat is 15 procent van het totaal aantal officieren in het Turkse leger, het op een na grootste leger van de NAVO. Ze vormen het epicentrum van de strijd om de macht in Turkije.

De machtsstrijd gaat tussen de nieuwe elite die wordt vertegenwoordigd door de AK-partij, nu negen jaar aan de macht en afgelopen juni door de helft van de Turken herkozen, en de oude seculiere elite die decennialang de bescherming genoot van generaals als Bilgin Balanli.

Zijn naam wordt in verband gebracht met Operatie Sloophamer. Een operatie die volgens de aanklacht werd bedacht op een bijeenkomst van hoge officieren vlak na de novemberoverwinning in 2002 van de AK-partij, de moslimdemocraten die hun wortels hebben in de politieke islam. Die overwinning was volgens vele militairen een directe bedreiging van de seculiere staat die ze al vier keer eerder door middel van staatsgrepen hadden verdedigd.

Op de bijeenkomst zou een scenario zijn bedacht om een nieuwe staatsgreep te rechtvaardigen. De beroemdste moskeeën van Istanbul zouden worden opgeblazen. Een Turks gevechtsvliegtuig zou worden neergehaald en Griekenland zou de schuld krijgen. De nieuwe regering zou in die chaos zo machteloos lijken, dat het volk vanzelf zou vragen om interventie van het leger.

Niemand hoorde ooit van dit plan. Tot begin 2010 een koffer vol documenten op het redactiekantoor van de eigenzinnige krant Taraf werd afgeleverd. 2.000 pagina’s, 19 cd-roms.

De eerste ronde van arrestaties die volgde op de publicaties van de krant wist Bilgin Balanli te ontspringen. Totdat er op een marinebasis een harde schijf werd gevonden met een klein zinnetje erop: „Ik zal de gegeven opdrachten uitvoeren.” Getekend Bilgin Balanli.

„Er staat nergens een handtekening. Het document is nooit uitgeprint. En welke opdracht zou mijn vader precies uitvoeren?” vraagt zijn zoon Imre. „Iedereen met een computer thuis kan dit document hebben aangemaakt.” 16 van de 19 cd’s zijn authentiek, geeft Imre toe. Maar geen mens die gelooft dat dit scenario werkelijk zou worden uitgevoerd, het was een oefening. Zo luidt de officiële verdediging.

De andere cd’s zouden moeten bewijzen dat het plan wel degelijk serieus was. „Maar die staan vol anachronismen”, zegt Imre. „Er worden ziekenhuizen genoemd die in 2003 niet eens bestonden. Alle documenten zijn met dezelfde computer gemaakt, in een format dat niet eens door het leger wordt gebruikt. En geloof je werkelijk dat je 250 mensen kunt betrekken bij een plan voor een staatsgreep en dat het pas na zeven jaar uitlekt?”

Eind augustus trad de legertop af uit protest tegen de vele arrestaties en politieke inmenging. Dat had hij volgens de kinderen van Balanli veel eerder moeten doen. Sommige officieren zitten nu vier jaar vast in afwachting van hun proces.

Op de eerste hoorzitting ontnam de rechter Bilgin Balanli het woord. De stemverheffing van de generaal stond de rechter niet aan. Dit was een rechtszaal, geen kazerne.

Dit is het nieuwe Turkije.