Maakt de bajesklant z'n eigen cel schoon?

Na het zien van foto van een gevangeniscel met „prachtig roestvrij staal sanitair” vroeg Saskia van den Berg uit Voorschoten zich af of gedetineerden in Nederland zelf hun toilet schoon moeten maken, „of dat er, heel luxueus, een schoonmaakster in dienst is”.

Gedetineerden in Nederland maken hun eigen cel schoon, zegt Pieter Vleeming van de Bond van Wetsovertreders, de belangenvereniging voor gedetineerden. Daarvoor is een mop, bezem en emmer beschikbaar op de afdeling. Veel werk is het niet, want Nederlandse cellen zijn zo ingericht dat er weinig vuil kan worden. Gladde vloeren, bedden waar geen vuil onder kan komen en, zoals Saskia van den Berg al opmerkte, een roestvrij stalen wc-pot en wasbak.

„Een beetje schone gedetineerde haalt iedere dag een bezem en een doekje door zijn cel”, zegt Vleeming. Meestal gebeurt dat tijdens de uren die bestemd zijn voor recreatie.

Weigert een gedetineerde zijn cel schoon te maken, dan wordt hij daarop aangesproken. De echte smeerpijp kan een sanctie worden opgelegd, zoals uitsluiting van activiteiten, vertelt een woordvoerder van de Dienst Justitiële Inrichtingen.

Toen Vleeming in de gevangenis zat weigerde zijn buurman de mop en bezem ter hand te nemen. „Die man was geestelijk niet helemaal in orde.” Ook toen het „een enorme bende” werd, heeft de gevangenis geen schoonmaker ingeschakeld. „Het is je eigen verantwoordelijkheid”, aldus Vleeming.

Buiten de cellen is een gedetineerde verantwoordelijk voor het schoonmaken van de afdeling. Het gewilde baantje kan met goed gedrag worden bemachtigd. Gewild, omdat deze zogenaamde ‘reinigers’ veel uren buiten hun cel doorbrengen.

Nederlandse cellen hebben een oppervlakte tussen de tien (het wettelijke minimum) en twaalf vierkante meter. Of er een douche in de cel aanwezig is verschilt per gevangenis. Televisies zijn te huur voor 3,45 euro per week. Dat lijkt weinig, maar in de gevangenis is dat best wat geld: een gedetineerde verdient minder minder dan een euro per uur.

Reinier Kist

Zelf een gevangenis van binnen zien? Op 5 november openen 55 gevangenissen hun poorten voor het publiek. Inschrijven kan via www.dji.nl