Louis van Gaal vanuit Zuid-Korea verklaard

Onlangs verscheen de biografie Louis van Gaal, de man en zijn methode. Hij is de derde bondscoach van Oranje aan wie Maarten Meijer een boek wijdt. „Die onhebbelijke kant is overdreven.”

De trainer Louis van Gaal was ook het kind, de scholier, de onderwijzer, de voetballer, de echtgenoot en de vader Louis van Gaal. Hij is nooit veranderd; vanaf kindsbeen dominant en belerend. Een trotse vakman die heilig in zichzelf gelooft. Maar ook de leermeester van José Mourinho, nu zijn evenknie als trainer. Zo heeft Maarten Meijer hem compromisloos beschreven in een gedetailleerde biografie. En dat vanuit Zuid-Korea, waar de auteur woont en werkt. Eerder schreef Meijer vanuit het Verre Oosten biografieën over Guus Hiddink en Dick Advocaat, twee andere voormalige Nederlandse bondscoaches.

Een in Zuid-Korea woonachtige Nederlander met academische titels in de biologie, filosofie en Russische literatuur, die in New York en Moskou heeft gestudeerd en het leven van drie voormalige Nederlandse bondscoaches te boek heeft gesteld. Is dat logisch? Nee. Maar Meijer en logica verdragen elkaar niet. De 53-jarige in Zeist geboren docent, die met zijn New Yorkse echtgenote en drie van zijn vier kinderen – oudste dochter studeert in Maastricht – zuidelijk van Seoul woont, ziet zichzelf als een rusteloze kosmopoliet met een voorliefde voor schrijven. Want hij schreef ook een gids voor Zuid-Korea en een (kritisch) boek over het Zuid-Koreaanse onderwijssysteem.

Zijn prettig leesbare biografieën zijn de vruchten van gedegen onderzoek zonder medewerking van de betrokkenen. Maar het zijn vooral boeken waarin hij de hoofdpersonen in een sociale en maatschappelijke context plaatst. Daarvoor was medewerking van betrokkenen niet nodig, vond de schrijver. Hiddink en Advocaat heeft hij kort gesproken, Van Gaal niet. „Heb ik ook niet geprobeerd”, zegt Meijer in de lerarenkamer van zijn school. „Hij heeft zelf een boek uitgegeven en ik had niet de illusie dat hij zou meewerken.”

Waar de Zuid-Koreaanse band van Hiddink en Advocaat als oud-bondscoaches evident is, gold dat niet voor Van Gaal. Meijer: „Hij is een interessante figuur over wie een aardig boek te schrijven is. Vanaf het moment dat hij bij Bayern aan het werk ging heb ik hem gevolgd. Ik zag de biografie over Van Gaal als een probeersel.”

Over zijn fascinatie voor Van Gaal: „De één vindt hem geweldig, de ander verschrikkelijk. Ik wilde weten wie hij echt is. Ik heb hem vooral van de psychologische kant bekeken. Hij moet goed met mensen kunnen werken, anders had hij nooit zo succesvol kunnen zijn. Die onhebbelijke kant van hem is ook wat overdreven. Neemt niet weg dat ik Hiddink een aantrekkelijker persoon vind dan Van Gaal.”

Bij Hiddink heeft Meijer een warm gevoel. Net als vrijwel alle Zuid-Koreanen. Een gevoel dat stamt uit 2002 toen Hiddink bij het WK voetbal het Zuid-Koreaanse elftal naar de halve finale loodste. Hij maakte zich er onsterfelijk mee. Met die prestatie wekte hij de belangstelling van Meijer, die tot dan weinig met voetbal had. Hij keek naar het EK of het WK, maar daarmee hield zijn interesse op. „Tijdens het WK in 2002 raakte Zuid-Korea in extase. Van die gekte wilde ik het mijne weten. Ik dacht: Hiddink is net als ik een Nederlander. En ik ken de Zuid-Koreaanse cultuur. Over die eigenaardige opwinding moet ik een boek schrijven.”

Meijer bezocht Hiddinks geboorteplaats Varsseveld, sprak er met diens ouders en broers, maar publiceerde zijn boek net na de hausse aan publicaties over Hiddink. „Door de concurrentie zijn er in Zuid-Korea een paar duizend exemplaren verkocht. Tot teleurstelling van mijn Koreaanse uitgever. Dat vond ik zuur. De vertraging zat ’m in de vertaling, want ik schrijf in het Engels.”

De verklaring van Hiddinks succes is volgens Meijer zijn empathie. „Advocaat en Van Gaal zijn prima kerels en goede trainers, maar Hiddink straalt warmte uit. Hij kruipt onder de huid van mensen. International Ji-sung Park van Manchester United zei ooit: ‘Hij is papa Hiddink, iedereen houdt van hem.’ Hij heeft de sterke hiërarchische verhouding in de nationale selectie doorbroken. Dat is uitzonderlijk. Maar het was alleen mogelijk vanwege zijn warme persoonlijkheid. Het was tussen Hiddink en de spelers heart to heart. In het Koreaans is dat djong. Zonder die klik was hem dat nooit gelukt.”

Met het boek over Advocaat had Meijer meer succes, mede omdat hij via een Russische uitgever in Sint-Petersburg een deal kon sluiten met de voetbalclub Zenit, waar de Nederlander na zijn Zuid-Koreaanse periode clubcoach werd. Advocaats biografie werd onder andere in de fanshop van Zenit verkocht. Meijer: „Op verzoek van die uitgever ben ik bezig met een update, omdat Advocaat bondscoach van Rusland is geworden. In Zuid-Korea spreekt hij minder tot de verbeelding dan Hiddink. Mede vanwege de mindere prestaties. Advocaat is oké, maar roept niet hetzelfde gevoel op als Hiddink.”

Hebben de Nederlandse trainers de Zuid-Koreaanse cultuur kunnen beïnvloeden? Volgens Meijer niet noemenswaardig. „Omdat veranderingen, zoals in de meeste Aziatische landen, nu eenmaal langzaam gaan. Er werden op universiteiten studies ‘Hiddink Leadership’ aangeboden. Maar nu niet meer. Eerst was er een hoop hoepla, maar dat ebde langzaam weg. Geleidelijk merk je wel westerse invloeden in de Zuid-Koreaanse maatschappij, maar die gaan niet diep. Ondanks Hiddink.”