Europa steunt banken opnieuw

Na drie jaar is de crisis weer terug waar hij begon: de balansen van de banken. Europese ministers van Financiën schieten de banken te hulp, maar veel geld voor echte steun is er nu niet.

De crisis is terug bij af. Drie jaar nadat Europese leiders eendrachtig hun banken overeind hielden, worden ze door de escalerende schuldencrisis gedwongen hetzelfde nog eens te doen – met dit verschil, dat ze nu krap bij kas zitten.

Gisteren besloten Europese ministers van Financiën in Luxemburg dat ze allemaal een plan maken om hun eigen banken te schragen. Later deze maand leggen zij die plannen naast elkaar om te zorgen dat zij elkaar niet in de wielen rijden: veel banken zijn in meerdere landen actief.

„Iedereen is bezorgd dat verontrustende ontwikkelingen op de markten een bankencrisis veroorzaken,” zei de Duitse minister Wolfgang Schäuble gisteren. Details over de reddingsactie lieten de ministers niet los. Het zou een publiek-private combinatie zijn van extra kapitaal- en liquiditeitseisen voor banken, en een back-up in de vorm van staatssteun door overheden. Onlangs liet de Europese Commissie weten dat de speciale, soepele staatssteunregels voor banken, uit 2008, voorlopig van kracht blijven.

De ministers van Frankrijk, België en Luxemburg overlegden gisteren intensief over de redding van de bank Dexia. In 2008, na Lehman, had Dexia staatssteun nodig. Nu dreigt de bank opnieuw te bezwijken, onder andere omdat Griekse staatsobligaties minder waard worden. De drie ministers verlieten de vergadering vroegtijdig voor spoedoverleg in Parijs. Didier Reynders, de Belgische minister, zei: „In 2008 hielden we de banken overeind. Nu gaan we hetzelfde doen.” Europees commissaris Olli Rehn zei dat „ministers de urgentie voelen en vooruit willen”.

Door de schuldencrisis dalen ook staatsobligaties uit Spanje en Italië in waarde. Veel banken hebben hier last van. Franse banken kregen al afwaarderingen van kredietbeoordelaars, omdat zij veel Griekse schuld bezitten. Omdat het ‘Griekse schuldprobleem’ ondanks leningen van eurolanden niet onder controle is – gisteren werd een nieuwe leningentranche aan de Grieken uitgesteld –, twijfelen beleggers of de eurozone Italië of Spanje wel kan stutten.

Italië kreeg gisteren een afwaardering van kredietbeoordelaar Moo-dy’s. Daardoor kunnen banken met Italiaans schuldpapier problemen krijgen. Deutsche Bank stelde, ook gisteren, in dit deprimerende klimaat haar winstverwachting naar beneden bij. Europese banken komen steeds moeilijker aan dollars. Het interbankaire verkeer droogt weer op. Dit zijn alarmsignalen.

„Dit is de ergste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog”, zei Jean-Claude Trichet, president van de Europese Centrale Bank, gisteren in het Europees Parlement. Banken krijgen vrijwel ongelimiteerd leningen van de ECB. Ook koopt de ECB geregeld Italiaanse en Spaanse staatsobligaties op om hen uit de vuurlinie van financiële markten te houden, in de hoop dat zij zichzelf kunnen blijven bedruipen. Maar Trichet waarschuwde dat de ECB het financiële systeem niet in zijn eentje drijvend kan houden. „Wij kunnen niet de plaats innemen van regeringen.”

Volgens Schäuble heeft de Europese banktoezichthouder EBA gisteren in Luxemburg opdracht gekregen om binnen enkele weken met nieuwe liquiditeits- en kapitaaleisen te komen. EBA-directeur Andrea Enria noemde de link tussen staatsschuld en financiële instellingen „werkelijk gevaarlijk”.

Dit is het grote verschil met 2008: overheden hebben nauwelijks geld om banken te redden. De Franse staatsschuld kan zo oplopen dat het land zijn AAA-status verliest. Dit zou het euronoodfonds EFSF en de euro extra in de problemen brengen. Voeg hierbij het feit dat veel burgers vinden dat ze genoeg aan de banken hebben betaald, zei een diplomaat in Luxemburg, „en duidelijk wordt dat 2008 maar kinderspel was”.