Escalatie financiële problemen dreigt

Jeroen Wester

Bijna drie maanden na een akkoord over een reddingspakket voor Griekenland ziekt de destructieve wisselwerking tussen zwakke staten en zwakke banken door. Doordat de Belgische overheid Dexia te hulp schiet, moest zij vanochtend, van de ene op de andere dag, veel meer betalen om geld te lenen op de kapitaalmarkt. De Belgische rente steeg van 3,62 naar 3,95 procent. Want de Belgische overheid is minder kredietwaardig na deze noodhulp, zo redeneren beleggers. Het betekent al snel een tegenvaller van 1 miljard euro op de Belgische begroting.

Dexia staat symbool voor de escalatie van problemen in de financiële wereld. Dexia, in de vorige crisis al de facto genationaliseerd, wordt opnieuw gered – nog geen drie maanden nadat zij met vlag en wimpel slaagde voor de stresstest van banken, uitgevoerd door een nieuwe Europese toezichthouder. Het verzwakt de geloofwaardigheid van de kersverse toezichthouder en ondermijnt het vertrouwen in banken. Welke banken zijn echt sterk en welke niet?

Voor Europese ministers van Financiën zijn de problemen bij Dexia directe aanleiding om zich te buigen over gecoördineerde steun van Europese banken. Want deze „ergste crisis sinds de Tweede Wereldoorlog” (ECB-president Jean-Claude Trichet gisteren in het Europees parlement) vereist noodhulp, spoedoverleg en goede afstemming.

Angstige banken parkeerden gisteren 213 miljard euro kapitaal een nachtje bij de Europese Centrale Bank, een record dit jaar. Banken die elkaar niet vertrouwen zetten hun overtollige daggeld liever in Frankfurt dan dat ze aan elkaar lenen.

Het zijn ditmaal geen giftige woninghypotheken maar giftige staatsleningen die banken in de problemen brengen, met name de miljardenleningen aan de Griekse en Italiaanse overheid. Deutsche Bank, de grootste bank van Europa, gaf gisteren een winstwaarschuwing.

Na Standard & Poor’s kwam kredietbeoordelaar Moody’s met een stevige verlaging van het kredietoordeel over Italië. Het rapportcijfer werd drie stappen verlaagd omdat wordt getwijfeld aan het vermogen van Italië om schulden terug te betalen. Moody’s betwijfelt of de huidige regering de hervormingen en bezuinigingen weet door te voeren die nodig zijn om het vertrouwen in Italië te herstellen.

Vanmorgen daalden Italiaanse staatsleningen ondanks het beleid van de Europese Centrale Bank om de koers van de staatsleningen via aankopen te ondersteunen. Dat leidt weer tot verdere verzwakking van de balansen van bancaire instellingen.

Ondertussen ligt het Griekse openbare leven steeds vaker plat door stakingen. Het vliegverkeer lag vandaag vrijwel stil.

Het IMF waarschuwde nog maar weer een keer. Vanmorgen benadrukte het instituut nogmaals dat Europese banken razendsnel kapitaalinjecties nodig hebben. Het pleitte daar al eerder voor, maar dat werd toen van de hand gewezen door Brussel. Het IMF riep de Europese autoriteiten op ook vaart te maken met een vernieuwd en uitgebreid Europese noodfonds.

De Tweede Kamer moet hier deze week nog over stemmen. De Duitse minister van Buitenlandse Zaken Guido Westerwelle moedigde de Kamer aan om daar voor te stemmen. Hij pleitte gisteren tijdens een toespraak voor studenten in Den Haag voor aanzienlijke inperking van de soevereiniteit van schuldenlanden die een beroep doen op het noodfonds voor de euro.

De ECB kreeg vanochtend, voorafgaand aan haar rentebesluit van morgenmiddag nog een boodschap van het IMF: verlaag zonodig de rente, omdat de risico’s voor groei en financiële stabiliteit veel groter zijn dan de kans dat de inflatie uit de hand loopt. En voor de landen die er redelijk voor staan had het fonds ook nog een aanbeveling: ga alsjeblieft niet extra bezuinigen. Laat de begrotingen meeademen met de conjunctuur.

Commentaar: pagina 2

In het nieuws: pagina 4-5

Dexia en de eurocrisis: economie, pagina’s 21, 23 en 24-25

    • Jeroen Wester