Dalai lama niet op Tutu's feestje

Waarschijnlijk werd de dalai lama onder druk van ‘grote vriend’ China tegengehouden.

Een „schande” volgens de ziedende Desmond Tutu, voormalig aartsbisschop.

Morgen zou hij naar Kaapstad vliegen om de tachtigste verjaardag van zijn vriend en collega-Nobelprijswinnaar Desmond Tutu mee te vieren. Maar gisteren blies de dalai lama zijn bezoek aan de voormalige aartsbisschop af. De Zuid-Afrikaanse regering had de spiritueel leider van Tibet niet op tijd een visum verstrekt. Volgens activisten heeft het land de visumaanvraag moedwillig getraineerd onder druk van het in Afrika steeds machtiger China.

Dat is een „schande”, zei een ziedende Tutu gisteren tijdens een live op de Zuid-Afrikaanse televisie uitgezonden persconferentie. Het morele geweten van Zuid-Afrika noemde het huidige ANC-bewind zelfs „erger” dan het blanke apartheidsregime dat mede door zijn inspanningen begin jaren negentig de macht verloor. „Op een dag zullen we bidden voor de val van de ANC-regering.”

Zuid-Afrika exporteert jaarlijks voor ruim 4 miljard euro aan mineralen naar China. Sinds 2009 is China Zuid-Afrika’s belangrijkste handelspartner. De problemen met het visum van de dalai lama roepen vragen op over de invloed van China in Afrika. Het land heeft liever niet dat bevriende landen contacten onderhouden met de naar religieuze autonomie strevende geestelijk leider.

Juist afgelopen week bracht de Zuid-Afrikaanse vicepresident Kgalema Motlanthe een officieel bezoek aan Peking. Hij kwam terug met nieuwe Chinese investeringen ter waarde van 1,9 miljard. Eerder dit jaar werd Zuid-Afrika na lang lobbyen door China uitgenodigd om aan te schuiven bij de BRIC-groep van opkomende economieën. De Zuid-Afrikaanse economie is weliswaar niet zo groot als die van de andere BRIC-landen, maar China ziet de meest ontwikkelde economie van Afrika als een belangrijke springplank naar de rest van het continent.

„China investeert in Afrika omdat het hier belangrijke economische en strategische belangen heeft”, zegt politiek analist Steven Friedman van de Universiteit van Johannesburg. „Onze relatie hangt er niet vanaf of we de dalai lama toegang geven of niet. Het is zorgelijk dat er mensen in gezagsfuncties zitten die denken dat dit is hoe de wereld werkt.”

Ook vorig jaar moest de dalai lama een reis naar Zuid-Afrika afzeggen. Toen kreeg hij geen toestemming om een conferentie van voormalige Nobelprijswinnaars bij te wonen omdat zijn bezoek volgens de autoriteiten „zou afleiden” van het toen door Zuid-Afrika georganiseerde wereldkampioenschap voetbal.

Afgelopen maand diende hij een nieuwe visumaanvraag in, maar een beslissing liep verschillende keren administratieve vertraging op. Gisteren gaf het kantoor van de dalai lama het op. „Zijne heiligheid zou op 6 oktober naar Zuid-Afrika vertrekken, maar er is nog geen visum verstrekt”, zei een woordvoerder. „We zijn er daarom nu van overtuigd dat het de Zuid-Afrikaanse regering, om welke reden dan ook, niet gelegen komt om een visum te verstrekken.”

De dalai lama zou aanstaande vrijdag in het gezelschap van onder andere U2-voorman Bono en de Britse zakenman Richard Branson het besloten verjaarsfeest van Tutu bijwonen en zaterdag aan de Universiteit van de West-Kaap de ‘Desmond Tutu Vredeslezing’ uitspreken.

Een woordvoerder van het Zuid-Afrikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken, Clayson Monyela, verklaarde dat Zuid-Afrika gisteren juist op het punt stond om uitsluitsel te geven over het visum. Of dat een positief besluit zou zijn wil hij niet zeggen omdat de dalai lama „tenslotte zelf besloten heeft om niet te komen”.