Voor 35 gemeenten dreigt curatele door bouwstrop

Braakliggend terrein op IJburg, Amsterdam. De gemeente heeft verschillende bouwprojecten stopgezet. Foto Marco Hillen / HH

Voor gemeenten dreigen hogere verliezen op hun grondexploitaties dan eerder werd gedacht. Uit een onderzoek van accountantsbureau Deloitte blijkt dat 35 gemeenten hierdoor onder curatele van de Rijksoverheid dreigen te komen wegens voortdurende tekorten op de begroting.

Zo’n ‘artikel 12 gemeente‘ verliest de regie over de eigen financiën. Er zijn nu drie artikel-12-gemeenten: Loppersum, Millingen aan de Rijn en Boarnsterhim. Deloitte noemt niet welke 35 gemeenten nu ook die status dreigen te krijgen.

Uit het onderzoek Deloitte blijkt dat de gemeenten de komende jaren te maken krijgen met 2,9 miljard euro aan verliezen op de bouwgronden die ze hebben aangekocht voor doorverkoop aan projectontwikkelaars.

Deloitte bekeek in opdracht van de ministeries van Binnenlandse Zaken, Infrastructuur en Milieu en de Vereniging Nederlandse Gemeenten 145 jaarverslagen van de ruim 400 Nederlandse gemeenten.

In september vorig jaar deed Deloitte een vergelijkbaar onderzoek. De verliezen die Deloitte toen voorspelde waren lager: 2,4 miljard euro in plaats van 2,9 miljard euro. De aanhoudende zorgen over de economie en de kwakkelende vastgoedmarkt zorgen voor de verslechtering.

Oorzaken voor groei aantal artikel 12 gemeenten

De verwachte groei van het aantal artikel 12 gemeenten heeft twee oorzaken:

  1. De verliezen komen sneller dan gedacht
  2. Het eigen vermogen van gemeenten slinkt

Gemeenten moeten door de tegenvallende grondprijzen de komende jaren meer verliezen inboeken. Het directe verlies is 1,8 miljard euro. Dat is 800 miljoen euro hoger dan Deloitte vorig jaar dacht. Dit komt door tegenvallende verkopen van bouwgrond, en dalende grondprijzen. Deze extra verliezen moeten de gemeenten de komende jaren nemen. Dat betekent bezuinigen of interen op de reserves.

Gemeenten zijn realistischer over de financiële tegenvallers die ze te wachten staan, constateert Deloitte. In 2010 boekten gemeenten 760 miljoen euro af op hun grondbezittingen. Maar nog steeds zijn gemeenten te optimistisch, stelt Deloitte. Deloitte gaat uit van dalende grondprijzen, terwijl gemeenten op zijn best rekening houden met gelijkblijvende prijzen.

Lees vanmiddag in NRC Handelsblad een achtergrondverhaal van Marike Stellinga en Eppo König over de Nederlandse gemeenten die worden bedreigd door een bouwstrop. Of lees het artikel vanaf 15.00 uur in de digitale editie (alleen voor abonnees).