Van 'drama' tot 'probleem'

Misschien heb ik enige woorden ter geruststelling voor Nasrdin Dchar, de acteur die bij de uitreiking van het Gouden Kalf riep: „Nou meneer Verhagen, en met u ook Geert Wilders, al die mensen die achter u staan: ik ben een Nederlander, ik ben heel trots op mijn Marokkaanse bloed. Ik ben een moslim, en ik sta hier met een fokking Gouden Kalf in mijn hand!”

Mijn intuïtie zegt dat er een kentering gaande is in het nationale integratiedebat. Hier enkele tekenen des tijds.

Het Continu Onderzoek Burgerperspectieven van het Sociaal Cultureel Planbureau geeft na elk kwartaal de topvijf van de voor het publiek belangrijkste maatschappelijke problemen, zoals die uit een enquête bleek. Bij het laatste kwartaal was het thema ‘immigratie en integratie’ uit de top gezakt ten gunste van het thema ‘gezondheidszorg en ouderenzorg’. De topvijf luidde: 1. Samenleven: normen en waarden. 2. Gezondheidszorg en ouderenzorg. 3. Criminaliteit en veiligheid. 4. Inkomen en economie. 5. Politiek en bestuur.

Ja, het is geen toeval dat je Geert Wilders tegenwoordig meer hoort over Griekenland dan over de islam. Maar er zijn meer ‘tekenen’. Ik meet dat af aan de veranderde houding van Frits Bolkestein en Paul Scheffer, de twee belangrijkste initiatiefnemers van het integratiedebat.

Bolkestein constateerde onlangs dat het met de integratie beter gaat dan twintig jaar geleden. Ik vond het een wat late ontdekking, maar daarom niet minder verheugend. Inmiddels lijkt ook Paul Scheffer, de man die het begrip ‘Het multiculturele drama’ in 2000 in deze krant introduceerde, zich bij Bolkestein te voegen.

In Het Parool van 27 september pleitte hij voor opheffing van het begrip ‘allochtoon’. Het had al met de tweede generatie moeten gebeuren. „Dat we hun allochtonen noemen is met terugwerkende kracht een vergissing. Je kunt het nageslacht van immigranten niet gegijzeld houden in het verleden van hun ouders en grootouders.”

Dus we zijn sinds de publicatie van uw artikel ‘Het multiculturele drama’ een eind gekomen, constateerde de interviewer. Scheffer: „Zeker, dat was zo’n andere tijd. Ik wil af van die termen, maar dat wil niet zeggen dat ik geen problemen zie. Het gaat mij om waarheidsvinding.”

Kortom, Scheffer wil af van de term ‘Het multiculturele drama’. Hij lijkt nu meer te voelen voor ‘Het multiculturele probleem’. Geen gering verschil. Hij vertelt ook iets over ervaringen die hem hebben beïnvloed, zoals gesprekken met jonge Marokkanen: „Natuurlijk, zeggen en doen zijn twee dingen, maar die gesprekken geven me vertrouwen: wij leren hier met elkaar te leven dwars door alle vooroordelen heen. Over diversiteit hoeven we ons met 150 nationaliteiten geen zorgen te maken. Wat hebben we nodig aan gemeenschappelijkheid om het samen uit te houden? Dat is de vraag die mij de afgelopen acht jaar het meest heeft beziggehouden.”

Vergelijk dat eens met het pessimisme van Scheffer in zijn essay uit 2000: „En zo stort het kaartenhuis van de multiculturele samenleving ineen. Alle onuitgesproken verwachtingen als zou integratie vooral een kwestie van tijd zijn, worden niet bewaarheid.” En de onheilspellende slotregel: „Het multiculturele drama dat zich voltrekt is dan ook de grootste bedreiging van de maatschappelijke vrede.”

Dat was nog maar elf jaar geleden.

Nasrdin Dchar – geef de moed niet op, en zet dat fokking Gouden Kalf op je Hollandse schoorsteenmantel.

    • Frits Abrahams