Koraalrif heeft zich al eens hersteld

Mandatory Credit: Photo by Andre Seale / SplashdownDirect / Rex Features Hard Coral and Koolau Mountains, Hawaii Institute of Marine Biology, Coconut I., Oahu, Hawaii (n. Pacific) America Marine Wildlife SEA SCENIC Andre Seale / SplashdownDirect>

De koraalriffen rond Hawaï hebben zich een halve eeuw geleden al eens hersteld van menselijke verstoringen. Polynesische kolonisten bereikten de eilandengroep rond het jaar 1250. Zo oud zijn ook de sporen van overbevissing en jacht op kwetsbare diersoorten, zoals zeeschildpadden. Maar vanaf 1400 ging het beter met het ecosysteem van het rif. De Hawaïanen werden voor hun voedselvoorziening meer afhankelijk van veeteelt en aquacultuur en minder van visserij. Dat schrijven mariene biologen in een artikel dat gisteren verscheen in PLoS ONE.

De biologen baseerden hun onderzoek onder andere op archeologische opgravingen van afvalplaatsen, historische bronnen, moderne ecologische studies en visserijgegevens.

Jongere afvalplaatsen bevatten bijvoorbeeld minder resten van rifvissen en meer van gedomesticeerde dieren, zoals varkens. Ook zijn visgraten van bijvoorbeeld papegaaivissen die rond 1400 gevangen zijn groter dan oudere graten, wat aangeeft dat ze minder zwaar bevist werden.

Naast de verschuiving van visserij naar veeteelt schrijven de onderzoekers dat ook het actieve beheer van visplaatsen vanaf 1400 heeft bijgedragen aan het behoud van het koraal. Zo was visserij verboden in de paaitijd en per seizoen werd er gevist op óf makreel óf tonijn, maar nooit op beide soorten tegelijkertijd. Ook de introductie van bepaalde sociale codes en taboes hielp sommige soorten. Zo mochten op een aantal eilanden slechts de bestuurlijke elite en priesters schildpadden eten (onderdeel van het rif-ecosysteem). Overtreders van deze regels moesten dat soms met de dood bekopen.

De interactie tussen mens en natuur hoeft niet per definitie slecht af te lopen, schrijven de onderzoekers in hun artikel. En grootschalig herstel van koraalecosystemen kán dus wel. De les die uit het verleden kan worden getrokken is dat grote delen van het koraalrif voor meerdere decennia beschermd moeten worden. Dat kan alleen als beschermings- en overheidsorganisaties slagvaardiger gaan optreden.

Want koraalbescherming is hard nodig. De afgelopen 150 jaar ging het bergafwaarts met het koraal rond Hawaï. De riffen herbergen vandaag de dag minder soorten dan ooit, als gevolg van vervuiling en overbevissing. Alleen in de jaren ’40 van de vorige eeuw beleefde het koraal een korte opleving: vanwege de oorlog waren veel kustgebieden tot verboden gebied verklaard.