Hormonale anticonceptie vergroot risico hiv

De anticonceptiepil verdubbelt bij Afrikaanse vrouwen in aidsrijke gebieden de kans op een hiv-besmetting. Dat staat in een gisteren online verschenen publicatie in het medische tijdschrift The Lancet Infectious Diseases. Verreweg de meeste vrouwen die aan het onderzoek meededen gebruikten de prikpil als ze hormonale anticonceptie namen. En ook hiv-vrije mannen liepen een hoger risico op hiv als hun hiv-besmette partner de prikpil gebruikte.

Het was eigenlijk een onderzoek naar hiv-besmettingen binnen heteroseksuele stellen waarin de ene partner hiv-besmet en de ander hiv-vrij was. Aan het onderzoek deden ook paren mee waarvan de vrouw al besmet is.

„Vrouwen moeten te horen krijgen wat de kans is om hiv te krijgen en over te brengen als ze de prikpil gebruiken”, concludeert onderzoekster Renee Hoffman in een persbericht. „En ze moeten te horen krijgen dat dubbele bescherming, dus ook een condoom, nodig is om het besmettingsrisico te verminderen.”

Het is een groot prospectief onderzoek naar de invloed van hormonale anticonceptie op de hiv-besmettingskans. Er zijn wel eerder van die onderzoeken gedaan, maar die waren volgens de onderzoekers van matige kwaliteit. Er zijn al lang vermoedens dat hormonale anticonceptie de kans op hiv-besmetting vergroot. Ook bij makaken is aangetoond dat anticonceptiehormonen de besmettingskans met siv (de apenvariant van hiv) vergroten. Er is ook een idee hoe het komt: hormonen veranderen het slijmvlies van de vagina, de lokale afweer en mogelijk activeren sekshormonen het hiv-virus.

In dit onderzoek is van paren één tot twee jaar lang bijgehouden wie er met hiv besmet raakte en hoe vaak ze seks hadden, en met de eigen partner of een ander. Er deden bijna 3.800 paren mee, in Botswana, Kenia, Rwanda, Zuid-Afrika, Tanzania Oeganda en Zambia, landen waar veel hiv-besmetting voorkomt. Het onderzoek is betaald door de Amerikaanse National Institutes of Health (zoiets als de Nederlandse subsidiegever van medisch onderzoek ZonMW) en door de Bill & Melinda Gates Foundation, de grootste private subsidiegever van gezondheidsonderzoek.

Hoewel dit de grootste studie ooit is, concluderen twee collega-onderzoekers die op verzoek van The Lancet een commentaar schreven: „Na meer dan twee decennia is de vraag of hormonale anticonceptie de kans op hiv-besmetting beïnvloedt nog steeds onbeantwoord.” Die harde conclusie trekken de twee commentatoren omdat het onderzoek niet was opgezet om de prikpilinvloed te onderzoeken. Het was onderzoek naar besmetting binnen paren met één besmette partner. Nu gebruikt bijvoorbeeld maar één op de negen vrouwen in het onderzoek hormonale anticonceptie en daar kwamen ook maar weinig hiv-besmettingen (13 in totaal) in voor. De seksfrequentie was wel ongeveer gelijk in pil- en niet-pilgebruikers.

Deze onzekerheid over dit gevaar van de anticonceptiepil is niet goed, zeggen de commentatoren, want de pil heeft ook gezondheidsvoordelen: vrouwen zijn dan minder vaak zwanger, ze krijgen minder kinderen, ze lopen niet de gezondheidsrisico’s die gekoppeld zijn aan snel achtereenvolgende bevallingen, of van abortussen. Het weglaten van hormonale anticonceptie leidt tot sterfte en ziekte onder moeders, tot meer vroeggeboorten en te lichte kinderen en tot meer wezen. Het is nodig om de voor- en nadelen tegen elkaar af te wegen, maar dan moeten die wel bekend zijn. De geldschieters moeten, besluit het commentaar „een gerandomiseerd onderzoek naar hormonale anticonceptie en hiv-besmetting subsidiëren”.