'Betalen voor zaak Europees Hof'

Het kabinet wil burgers ontmoedigen klachten in te dienen bij het Europese Hof voor de Rechten van de Mens door een „reëel” griffierecht in te voeren en een advocaat verplicht te stellen. Minister Opstelten (Veiligheid en Justitie, VVD) steunt ook een voorstel van Duitsland om burgers te beboeten die bij herhaling kennelijk ongegronde klachten indienen. Tegen advocaten die volgens hem misbruik maken van het recht om in Straatsburg te klagen, moeten disciplinaire maatregelen genomen worden. Daarbij kan onder meer worden gedacht aan procederen alleen om tijd te winnen.

Dat staat in een brief van het kabinet over de positie van Nederland bij verbeteringen voor het Hof in Straatsburg. Daarover wordt in de Raad van Europa onderhandeld. Het Europees Hof kampt met enorme werkvoorraden en een groeiende stroom klachten van burgers uit heel Europa. Zij hebben nu nog direct toegang tot het Hof, nadat alle procedures in eigen land zijn uitgeput. Het kabinet constateert dat 90 procent van de zaken in Straatsburg kennelijk ongegrond is. Er is daarom behoefte aan een „impuls om klagers tot reflectie te manen voordat zij een klacht indienen”. Procederen voor het Hof is nu gratis.

Het kabinet wil ook de rol van het Comité van ministers in Straatsburg versterken. Dat is bevoegd om het mensenrechtenverdrag te interpreteren. Opstelten wil niet dat het Hof in een „te geïsoleerde positie” terechtkomt. Meer politieke uitleg van het verdrag kan de „democratische legitimiteit” van het Hof versterken, denkt hij. Hij denkt onder meer aan politieke richtlijnen over godsdienstvrijheid en transgender-kwesties. In meerdere lidstaten groeit ergernis over de invloed van het Hof. Nederland moest vorig jaar gedwongen advocaten toegang geven tot verdachten voorafgaand aan politieverhoor. Opstelten wil een „zo klein mogelijke afstand tussen het Hof en de politiek-maatschappelijke actualiteit”.