'Turkije verkoopt z'n ziel aan Israël'

Dezelfde Turkse regering die zo hard tekeer gaat tegen Israël, bouwt een raketschild dat niet alleen de NAVO maar ook Israël moet beschermen tegen raketten uit Iran.

Dat sommigen in Nederland denken dat premier Erdogan zijn ziel aan de Arabische wereld heeft verkocht met zijn harde taal tegen oud-bondgenoot Israël, hadden ze hier in het midden van Turkije niet gehoord. Een marionet is hij wel. Maar niet van de Arabieren.

„Kom maar eens mee”, zegt Ibrahim Imer, het dorpshoofd van Kürecik die de hele week al druk is met het plakken van posters in zijn gehucht. „Wij willen geen dienaar zijn van de Verenigde Staten, geen schild voor Israël”, staat er op. Een foto erbij met Turkse raketwerpers volgeplakt met Amerikaanse en Israëlische vlaggen. Waarom moest de NAVO uitgerekend zijn dorp uitkiezen als commandocentrum voor een reusachtige radar die raketten uit de lucht moet helpen plukken van landen die het Westen niet goed gezind zijn? Iran. Rusland. Alsof ze hier niet al genoeg problemen hebben. „Ze komen doodsmachines brengen naar mijn dorp. Imperialisme overspoelt Kürecik. Dit betekent dood.”

De NAVO heeft redenen genoeg om juist hier te willen zijn. Kürecik ligt op comfortabele afstand van de grens met Iran. Zo’n 700 kilometer. Het is desolaat, dun bevolkt en platter dan de meeste streken in het zuidoosten van Turkije. Vanuit het kleine Kürecik kun je de wereld zien.

Dat weten ze in het Westen al heel lang. In 1964 verscheen hier de eerste NAVO-radar. De Amerikanen regisseerden onder meer vanuit hier hun aanval op Irak in 1991. Kort daarna vertrokken de soldaten ook weer.

Maar het dorpshoofd weet zeker dat hun reusachtige radarantennes toen al blijvende schade veroorzaakten. „Er zijn veel gevallen van kanker in ons dorp. Ons fruit verloor zijn glans, mijn peren hebben vreemde vormen. Dat moet wel van de straling zijn. Als een mobiele telefoon al gevaarlijk is, hoe gevaarlijk moet zo’n enorme radar wel niet zijn?”

Aan het besluit tot plaatsing van een van ’s werelds meest geavanceerde radarsystemen in Kürecik gingen jaren van onderhandelingen vooraf. Turkije stemde vorige maand eindelijk in, nadat het vorig jaar op een top in Lissabon de intrekking van een verklaring had geëist waarin Iran als „de vijand” werd omschreven. Nog steeds is Iran de werkelijke reden van het schild, maar nu staat dat tenminste nergens zwart op wit.

Niet dat ze hier in Kürecik zoveel op hebben met Iran. De dorpelingen vrezen de raketten uit het oosten misschien nu nog wel meer, omdat hun dorp nu tot in Teheran bekend is. Iran waarschuwt de Turken al weken voor de gevolgen van hun beslissing. „Dadelijk komen die raketten, en waar moet ik heen”, vraagt Hüsniye Imer, haar rug krom van het werk in de perenboomgaard.

Nooit luistert er iemand naar haar, maar vandaag is het anders. Haar dorp is deze zondagmiddag tot front gemaakt van de oppositiegroeperingen tegen premier Erdogan. Over de nauwe bergpassen arriveren busladingen met leden van de Republikeinse Volkspartij, opgericht door Mustafa Kemal Atatürk.

Op grote spandoeken waarschuwen ze voor de „de uitverkoop van Turkije aan het Westen en het imperialisme”. Op sommige spandoeken wordt Erdogan afgebeeld als kruiperig hondje voor Amerika en Israël.

„Wat Erdogan de afgelopen maand ook geroepen heeft tegen Israël, hij kan niet ontkennen dat de informatie van dit schild zal worden gebruikt om Israël te beschermen”, zegt Kader Haran, die een groot spandoek meezeult. Ze draagt geen hoofddoek, evenmin als de meeste vrouwen hier. Met geloof heeft dit protest niets van doen, enkel met de vrees dat Turkije wederom een speeltje is van anderen. Zoals het volgens velen hier al eeuwen gaat.

Verderop arriveren ook de leden van de Koerdische partij BDP, die eigenlijk altijd ontevreden is en vreest dat de radar zal worden gebruikt voor de oorlog tegen het Koerdische volk in het oosten van het land. De militante PKK heeft al gedreigd het NAVO-project te saboteren.

Zo marcheren ze met duizenden de berg op, naar de legerbasis waar de radar eind dit jaar wordt geïnstalleerd. Heeft zoiets zin? Het dorpshoofd van Kürecik haalt zijn schouders op. Hij weet wel dat de NAVO de beslissing genomen heeft. „We moeten de mensen niet ontmoedigen door te zeggen: wat de NAVO wil, zal geschieden. Als we dat doen, bereiken we helemaal niks.”