‘Schultz heeft geen grip op ProRail en informeert Kamer onvolledig’

DENHAAG:27MEI2003 Staatssecretaris Schulz (Verkeer en Waterstaat). FOTO TWEEDE CAMERA/HANSKOUWENHOVEN/ROEL ROZENBURG Minister Melanie Schultz van Haegen heeft geen grip op ProRail en ook informeert ze de Kamer onduidelijk en onvolledig. Foto Roel Rozenburg / Hans Kouwenhoven

Minister Melanie Schultz van Haegen (Infrastructuur, VVD) heeft geen grip op spoorbeheerder ProRail.

Ze laat alle strategische beslissingen over aan het bedrijf, weet niet hoeveel van het onderhoudsbudget op de plank blijft liggen, en heeft nauwelijks ambtenaren in dienst om controle uit te oefenen. Ook informeert ze de Tweede Kamer onduidelijk en onvolledig.

Dat schrijft de Algemene Rekenkamer vandaag in een rapport over het functioneren van ProRail.

“Wij constateren dat de minister zich voor het waarmaken van haar eigen verantwoordelijkheden sterk afhankelijk maakt van ProRail”, staat in het rapport. En: “De minister heeft haar eigen verantwoordelijkheden te zeer bij ProRail neergelegd.”

De Tweede Kamer heeft al jaren forse kritiek op het bedrijf. Er zijn te vaak grote verstoringen op het spoor, in de winter vriezen wissels vast, en delen van het onderhoudsbudget blijven op de plank liggen. De Kamer stelde daarom april dit jaar een tijdelijke onderzoekscommissie in die het functioneren van het spoor moet bekijken. Het onderzoek van de Rekenkamer maakt daar onderdeel van uit.

Het ministerie heeft voor ProRail, dat honderden projecten uitvoert, ruim vierduizend medewerkers heeft, en jaarlijks twee miljard euro subsidie krijgt, slechts 2,5 fte beschikbaar.

“Wij vinden dat weinig”, stelt de Rekenkamer. De beschikbare ambtenaren doen zowel de aansturing van het bedrijf als de controle achteraf.

Belangrijke projecten zoals het nieuwe veiligheidssysteem ERTMS worden overgelaten aan ProRail. Daarmee maakt de minister zich afhankelijk van het bedrijf, aldus de Rekenkamer. Over de invoering van ERTMS wordt al sinds 1999 gepraat, maar het is pas op enkele spoorlijnen ingevoerd.

Kamer wordt slecht en onvolledig geïnformeerd door minister

De Tweede Kamer wordt slecht geïnformeerd door de minister. De Kamer krijgt informatie over de plannen van ProRail, maar niet over de realisatie. Voortgangsrapportages van ProRail over besteding van budgetten en vertragingen van projecten gaan wel naar de minister, maar worden niet doorgestuurd naar de Kamer. Zo is al in 2002 besloten het belangrijke project Beter Benutten (treinen dichter op elkaar laten rijden om de spoorcapaciteit te vergroten) grotendeels te staken, maar werd de Kamer daar pas in 2008 over geïnformeerd.

Dit gebeurde in twee evaluaties “die door de technische details niet erg toegankelijk waren”, aldus het rapport. Opvallend: het budget voor het project is sindsdien gelijk gebleven en was eind 2010 grotendeels uitgegeven. Tussen 2005 en 2010 heeft ProRail 11,5 miljard subsidie gekregen. 1,1 miljard daarvan is nog niet uitgegeven.

ProRail kampt met chronisch gebrek aan kennis

Ook ProRail krijgt kritiek in het rapport. De bedrijfsvoering is niet op orde, er zijn structurele personeelstekorten, het gebrek aan kennis in het bedrijf is “chronisch”. Ook heeft het bedrijf moeite met het afwijzen van projecten. Voortdurend verzint het ministerie nieuwe projecten waar de capaciteit bij ProRail voor ontbreekt.

Schultz deelt meeste conclusies niet

Minister Schultz van Haegen wilde vanochtend niet reageren. Dat doet ze pas als de tijdelijke onderzoekscommissie begin volgend jaar klaar is met haar werk, zei haar woordvoerder. Wel liet Schultz eerder aan de Algemene Rekenkamer weten de meeste conclusies niet te delen. Ze zegt dat de onderbesteding van het budget niet 1,1 miljard maar 373 miljoen euro bedraagt. Ze stelt belangrijke beslissingen zoals over het nieuwe veiligheidssysteem ERTMS niet aan ProRail over te laten.

Ook vindt Schultz de informatievoorziening aan de Tweede Kamer niet onvolledig. Wel kan die informatie duidelijker, zegt Schultz. Ze wil met de Kamer bespreken welke informatie nu nog ontbreekt en wat duidelijker kan.