Overlast versus dubbel profijt

Oost-Europeanen zorgen voor overlast. Oost-Europese werknemers zijn een vitale schakel geworden in de Nederlandse economie. Ziedaar het dilemma waarvoor Nederlandse autoriteiten zich in toenemende mate zien geplaatst en waarop ze tot nu toe het juiste antwoord niet hebben gevonden. Dat laatste is althans de overtuiging van een parlementaire onderzoekscommissie die de situatie van arbeidsmigranten uit Midden- en Oost-Europa onderzocht en de gevolgen hiervan voor de Nederlandse samenleving.

In haar vorige week uitgebrachte eindrapport signaleert deze commissie vele misstanden: malafide uitzendbureaus, slechte en soms schrijnende huisvestingssituaties, overlast in wijken, onderbetaling door werkgevers, uitbuiting door huisjesmelkers.

Deze opsomming impliceert al dat daar waar de toestroom van Oost- Europeanen als een probleem wordt beschouwd, dat vooral door Nederlandse bedrijven is veroorzaakt. Tegenover de overlast staat een dubbel voordeel. Voor de Oost-Europeanen, van wie velen hun gezin in het thuisland achterlaten, is het inkomen dat ze hier, meestal tijdelijk, verdienen aantrekkelijk. Het andere voordeel is voor Nederlandse bedrijven die, omdat dat loon nochtans relatief laag is, profiteren van de lage arbeidskosten. Ook particulieren doen dat trouwens: menigeen ziet dankbaar hoe de verbouwingskosten van zijn huis een stuk lager uitvallen dankzij de inzet van Poolse of andere arbeidskrachten uit Midden- en Oost-Europa.

Hier wringt de schoen. Als buitenlandse werknemers onder de loonschalen werken die via algemeen verbindend verklaarde CAO’s verplicht zijn, veroorzaken zij oneerlijke concurrentie. In andere situaties geldt dit wanneer ze minder dan het wettelijke minimumloon ontvangen. Op het moment dat deze concurrentievervalsing wordt vermeden, zullen de arbeidsmigranten minder aantrekkelijk worden en zal het probleem deels verdwijnen. Van belang is dat de rechtbank in Roermond onlangs heeft vastgesteld dat de uitzendconstructie die een transportbedrijf voor Poolse vrachtwagenchauffeurs had bedacht, onwettig is en dat de chauffeurs volgens de Nederlandse CAO moeten worden betaald.

Minister Kamp (Sociale Zaken en Werkgelegenheid, VVD) liet vorige week weten dat hij de aanbevelingen van de commissie eigenlijk al al aan het uitvoeren was. Laat hij daar vooral mee doorgaan. Dankzij het vrije verkeer van werknemers in de Europese Unie zal de arbeidsmigratie doorgaan. Des te scherper zullen overheden, maar ook brancheorganisaties en vakbonden, erop moeten toezien dat Nederlandse wetten en regels die arbeidsrecht en huisvesting betreffen, hier worden toegepast.