'Mijn generatie is wel oud geworden, maar niet mild'

Gitarist Ry Cooder maakte Cubaanse muziek beroemd als producer van de Buena Vista Social Club. Op zijn eigen nieuwe album hekelt hij het Amerika van nu in gruizige protestliedjes.

S747759_06.tiff

Deze tijd vraagt om protestmuziek, vindt Ry Cooder. In de jaren zestig kwamen popmuzikanten weg met het milde protest van liedjes als Where have al the flowers gone, maar nu niet meer, zegt de gitarist die als gastmuzikant bij de rebelse Rolling Stones in hun begintijd speelde en die als producer van de Buena Vista Social Club de culturele wortels van Cuba blootlegde. Op zijn nieuwe album Pull Up Some Dust And Sit Down hekelt hij alles wat hem niet zint aan de Amerikaanse samenleving: de bankiers die de economische crisis veroorzaakten, de grenspolitie die illegale immigranten liever neerschiet dan oppakt, het leger dat piepjonge soldaten werft in achterstandswijken en de rechtse politici die zich beroepen op God en Vaderland.

Muzikaal keert Cooder terug naar de invloeden uit zijn beginperiode, de vroege jaren zeventig, toen hij de folk van Woody Guthrie, de blues van Leadbelly en de texmex van Freddy Fender nieuwe glans gaf. Het grote verschil is dat Cooder dit keer geen songs van zijn voorbeelden covert, maar nieuwe nummers zingt in authentieke stijl. In John Lee Hooker for President verplaatst hij zich in het personage van de overleden bluesman, compleet met diens grommende zang en bijtende gitaarstijl. Accordeonist Flaco Jimenez helpt hem bij een handvol songs in uitbundige texmex-sfeer en in If there’s a God vraagt hij zich wanhopig af of er nog een plaats is in de wereld voor echte gospelmuziek.

Hij is niet bang een ‘grumpy old man’ gevonden te worden, zegt Cooder (64) aan de telefoon vanuit Los Angeles. „Ken je íémand van mijn leeftijd die werkelijk milder is geworden? Ik kijk om me heen en verbaas me over al het onrecht en alle ellende. Rechtse krachten nemen de maatschappij over. Zo hadden wij het als muzikanten niet bedoeld, toen we uit de idealistische jaren zestig kwamen met het idee dat we de wereld gingen verbeteren. Ik heb me veel te lang stil gehouden. Maar ik lees de kranten en ik volg het weblog Truthdig van Robert Scheer, die schreef dat de bankiers van Wall Street een vergunning hebben gekregen om geld te stelen van de gewone man. Het nummer No bankers left behind kwam er min of meer vanzelf uit. Daarna volgden meer songs waarin ik mijn bezorgdheid over recente ontwikkelingen kwijt kon.”

Als songschrijver vond Ry Cooder nieuwe inspiratie door zich te verplaatsen in personages die dicht bij hem staan. „Voor het album My Name Is Buddy bedacht ik Buddy de kat, die de Amerikaanse democratie samenvatte met de kreet One cat, one vote, one beer. Toen ik eenmaal in de gaten had dat je de dingen in een songtekst tot hun naakte essentie kunt terugbrengen, kwamen de songs met een gemak dat ik in mijn muzikale carrière nog niet eerder gekend heb. De muziek van Woody Guthrie en de stijlfiguren van blues en gospel draag ik al zo lang met me mee dat de melodieën vanzelf kwamen. Om bluesgitaar in de stijl van John Lee Hooker te spelen, hoef je alleen de kunst van het weglaten te verstaan. Gitaarspelen op zich is niet moeilijk. Het is een heel overzichtelijk instrument.”

Hoewel hij met Pull Up Some Dust And Sit Down het krachtigste muzikale statement maakt uit zijn veertigjarige solocarrière, verwacht Ry Cooder geen groot succes. „De popwereld is door en door corrupt. Hitparades worden gedicteerd door een handvol mensen die er belang bij hebben dat hun track in de belangstelling staat, ook al zijn er nog maar dertien exemplaren van verkocht.

„Het succes van Buena Vista Social Club heeft mij in staat gesteld in een keurig afbetaald huis te wonen en muziek te maken op míjn voorwaarden. Intussen zie ik hoe overal om mij heen mensen uit hun huis worden gezet omdat ze hun hypotheek niet kunnen betalen en hoe ouderen hun pensioen kwijt raken omdat Wall Street hun geld vergokt heeft. Ik ben kwaad, en mijn manier om dat te uiten is door het kanaliseren van mijn woede in muziek die hopelijk door meer dan dertien mensen mooi wordt gevonden.”

Pull Up Some Dust And Sit Down is uitgebracht door Warner.