Haqqani-clan vecht zich naar een hoofdrol in Kabul

Een berucht onderdeel van de Talibaan is het netwerk van de Haqqani-clan. Gisteren werd de arrestatie van een kopstuk bekend. De VS zijn echter niet van de Haqqani af.

De arrestatie van Haji Mali Khan werd gisteren in Kabul door de internationale troepenmacht ISAF gevierd met een grootse aankondiging. Khan bleek afgelopen dinsdag gearresteerd in de Afghaanse provincie Paktia. Hij was zwaarbewapend maar verzette zich niet. Haji Mali Kan geldt als een van de belangrijke commandanten van de Haqqani-clan, tegenwoordig door de Amerikanen meestal aangeduid als ‘crimineel netwerk’.

De New York Times typeerde de Haqqani vorige week als de ‘Sopranos van de Afghaanse oorlog’. „Een meedogenloze misdaadfamilie die een imperium heeft opgebouwd van ontvoering, afpersing, smokkelen, en zelfs vrachtvervoer.”

Het Haqqani-kartel werkte in het verleden samen met de Saoedi-Arabische spionagedienst, met Osama bin Laden, en ook met de CIA. De clan geldt nu volgens de VS als ‘de meest dodelijke opstandelingengroepering van Afghanistan’. De Amerikanen beschuldigen Pakistan ervan het Haqqani-netwerk te gebruiken om de regering-Karzai te destabiliseren.

ISAF maakte gisteren bekend dat Haji Mali Khan het brein was achter vele aanslagen in Kabul, zoals in juni op het Intercontinental Hotel, waarbij 19 doden vielen.

Parlementariër Merbat Khan Mangal, afkomstig uit het grensgebied met Pakistan waar Haqqani hun machtsbasis hebben, is echter niet onder de indruk van de arrestatie van Khan. „De strijders van de Haqqani vormen de intelligentste groep die Afghanistan kent. Ook zonder de gearresteerde Haji Mali Khan.”

Khan is een zwager van Jallaladin Haqqani, de leider en naamgever van het netwerk. Deze stamvader met wilde baard geldt al sinds de jaren zeventig als een zeer gerespecteerd vechter. Hij was een belangrijke Amerikaanse bondgenoot toen de Russen eind 1979 Afghanistan binnenvielen. Hij werd voorzien van wapens en geld zoveel hij maar wilde. Amerikaanse Congresleden noemden Haqqani toen „de verpersoonlijking van goedheid”.

Toen na het vertrek van de Russen in 1989 de burgeroorlog begin jaren negentig losbarstte in Afghanistan, bleef Haqqani op goede voet met de strijdende partijen. En toen de Talibaan aan de macht kwamen, werd Jallaladin Haqqani minister voor tribale aangelegenheden.

De Amerikanen probeerden Jallaladin Haqqani ook als bondgenoot in te lijven toen zij in 2001 Afghanistan binnenvielen. Maar de onderhandelingen mislukten, zegt Anand Gopal, een Amerikaanse journalist die de pogingen om vrede te sluiten met Haqqani onderzoekt. „Het liep stuk omdat de Amerikanen zijn rivaal Pacha Khan Zadran steunden.”

Na de mislukte onderhandelingen met de Amerikanen richtte het netwerk, dat inmiddels onder het commando staat van zoon Siraj, zich meer op militaire acties tegen de Amerikanen en hun bondgenoot president Hamid Karzai.

De voor Afghanistan relatief nieuwe methode van het inzetten van zelfmoordenaars komt niet zozeer van de Talibaan, maar van Siraj Haqqani. „Siraj is niet zoals zijn vader”, zegt een tribale leider uit de provincie Paktia, waar de Haqqani’s veel invloed hebben. „Hij is een echte terrorist, veel agressiever.”

De aanslagen vorige maand in Kabul door de zelfmoordcommando’s van Siraj hebben de Amerikanen tot actie aangezet. En dat is vooral te zien aan de verscherping van de relaties tussen de VS en Pakistan.

Ongekend hard liet admiraal Mike Mullen, de vertrekkende Amerikaanse topcommandant en adviseur van president Barack Obama, vorige week weten dat de Pakistaanse geheime dienst moet stoppen met het steunen van de Haqqani. De VS dreigen de leiding van de Haqqani-clan uit te schakelen, zoals eerder Osama bin Laden.

Ook president Hamid Karzai verklaarde deze week dat Pakistan moet uitleggen wie de vijand van Afghanistan is. Daarmee doelde hij niet alleen op de Talibaan, maar ook op de Haqqani’s die formeel tot de Talibaan gerekend worden maar meestal hun eigen gang gaan.

Experts zoals voormalig VN-diplomaat Michael Semple, die jaren in Afghanistan werkte, zeggen dat de kritische houding van Karzai en VS misschien te laat is. De Haqqani werken samen met militante groepen die zich schuilhouden in het aan Afghanistan grenzende Pakistaanse Waziristan. „De Haqqani bestaan bij de gratie van oorlog in Afghanistan”, aldus Semple in Foreign Policy.

Volgens hem blijkt uit de aanvallen op doelen in Kabul dat de Haqqani in twee jaar de capaciteit hebben ontwikkeld om toe te slaan met eigen commando’s. Door dit soort spectaculaire acties eisen de Haqqani een hoofdrol op in de oorlog. Het lijkt er volgens Semple op dat de Haqqani mikken op een leidinggevende rol op nationaal niveau in Afghanistan.

Parlementariër Merbat Khan Mangal juicht het toe dat de Verenigde Staten de druk op Pakistan opvoeren om de Haqqani niet langer te steunen. „Alleen als zij stoppen met het steunen van de Haqqani, gaat er wat veranderen. Nu zie ik alleen maar een groep die sterk was, die sterk is, en die sterk zal blijven.”