Deense premier haalt scherpe kantjes van beleid

Denemarken, dat elf jaar is geregeerd door een centrum-rechtse coalitie met rechts-populistische gedoogsteun, krijgt vandaag een sociaal-democratische premier.

De sociaal-democraat Helle Thorning-Schmidt, die vandaag wordt geïnstalleerd als eerste vrouwelijke Deense premier, heeft aangekondigd dat ze sommige van de scherpe kantjes van het beleid van haar voorganger Lars Løkke Rasmussen zal terugdraaien.

De nieuwe centrum-linkse regering – zoals zo vaak in Denemarken een minderheidskabinet dat zich heeft verzekerd van parlementaire steun van een gedoogpartner – zal vooral op sociaal-economisch terrein enkele bezuinigingsplannen van de vorige regering niet uitvoeren.

Zo wordt 1,3 miljard euro geïnvesteerd in een programma om de economie te stimuleren, wordt de inkomstenbelasting verlaagd en houden mensen die werkloos worden een half jaar langer recht op een uitkering. De regering zal daarentegen de plannen voor het afschaffen van aantrekkelijke regelingen voor vervroegd pensioen wel uitvoeren.

Het strenge immigratiebeleid zal enigszins worden versoepeld. Buitenlanders zullen zich straks eenvoudiger in Denemarken kunnen vestigen. Maar ook hier blijft een aantal controversiële besluiten van de vorige regering overeind, zoals de zeer strenge regels voor gezinshereniging.

Verder komt er extra geld voor onderwijs en voor klimaatbeleid dat de uitstoot van kooldioxide tot 2020 met 40 procent moet reduceren. De grenscontroles met Duitsland, kort voor de verkiezingen ingevoerd onder druk van de rechts-populistische gedoogpartner van de vorige regering, worden afgeschaft.

Het is de verdienste van de 45-jarige Thorning-Schmidt dat ze met de sterk verdeelde centrum-linkse partijen al twee weken na de verkiezingen tot een akkoord wist te komen.

Vooral de deelname van de sociaal-liberalen – die in hun economisch beleid veel dichter bij de vorige regering stonden – aan de nieuwe regering beschouwen commentatoren in Denemarken als haar verdienste.

Die deelname was nodig vanwege het grote verlies van de Socialistische Volkspartij, meestal beschouwd als de ‘natuurlijke partner’ van de sociaal-democraten.

Thorning-Schmidt komt dat niet slecht uit. Ze behoort tot de rechtervleugel van haar partij, ook al omschrijft ze zichzelf in haar biografie Helle i samtale med Ninka (Helle praat met Ninka) als een product van de verzorgingsstaat. Ze is, zegt ze zelf, ‘een gemiddelde Deen’. Maar wel een Deen met een voorkeur voor dure merkkleding, die haar de bijnaam Gucci Helle opleverde.

Thorning-Schmidt, afkomstig uit een middenklasse gezin uit Kopenhagen, raakte geïnteresseerd in de sociaal-democratie tijdens een studie aan het College of Europe in Brugge. Daar ontmoette ze ook haar man Stephen Kinnock, de zoon van de voormalige Britse Labour-leider Neil Kinnock. Via het Europees en later het Deense parlement bracht ze het in 2005 tot leider van haar partij. Hoewel ze nu premier wordt, heeft haar partij sinds haar aantreden geen verkiezing gewonnen.