Betogende homo's mooi excuus om gezag te tarten

Nationalisten zien de Gay Pride als iets dat Servië door westerse bemoeials door de strot wordt geduwd.

Maar de Servische homo’s hadden de steun hard nodig.

Weinig homoseksuelen in Belgrado overwogen vooraf serieus om mee te lopen in de Gay Pride, die gisteren had moeten plaatsvinden. Al vanaf het moment dat de datum werd geprikt was duidelijk dat de parade opnieuw door extreem-rechtse en religieuze organisaties zou worden aangegrepen voor het uitlokken van rellen en voor tegendemonstraties. Demonstrerende homo’s zijn het perfecte voorwendsel voor het tarten van het gezag en het uitleven van nationalistische frustraties.

Het lukte een jaar geleden voor het eerst om in Servië een Pride te lopen zonder dat onder de deelnemers gewonden vielen. De regering had vijfduizend man politie ingeschakeld om de vreedzame deelnemers te beschermen tegen een leger extreemrechtse hooligans. Tijdens gevechten tussen de politie en relschoppers vielen 141 gewonden, vooral politiemensen, en er werden ruim 200 mensen opgepakt. Er was voor een paar miljoen schade aan de stad.

Het aankondigen van een tweede Gay Pride enkele maanden geleden was de opmaat voor een discussie over de vraag of een betoging van een door velen met de nek aangekeken minderheid wel opnieuw zoveel gewonden en schade waard is. Dat weer gevochten zou worden leek vooraf al vast te staan.

Een weinig bemoedigende boodschap voor Servische homo’s, die steun kunnen gebruiken. Velen leiden een dubbelleven: eerlijk uitkomen voor hun geaardheid bij een kleine groep vrienden en in het nachtleven. Iemand anders zijn op hun werk en bij familie. Twee verschillende Facebook-accounts.

De minister van Binnenlandse Zaken, Ivica Dacic van de partij van wijlen Slobodan Milosevic, riep de organisatoren van de Pride op het de politie niet nog een keer aan te doen. De ultrarechtse organisatie Obraz (Eer) vroeg een vergunning aan voor een tegendemonstratie op hetzelfde moment en bijna dezelfde plek. De populistische burgemeester van Jagodina, een middelgrote stad, organiseerde een ‘Parade van de Gezinnen’. Een religieuze club kondigde aan in Belgrado een gebed te voet te houden.

Een politievakbond gaf, toen het er nog op leek dat de Pride door zou gaan, een persconferentie waarin er hardop aan werd getwijfeld of de veiligheid wel kon worden gewaarborgd. Er ‘lekten’ veiligheidsanalyses uit waarin stond dat er plannen waren om in meerdere Servische steden onrust te stoken en om buitenlandse bedrijven en ambassades aan te vallen. Nationalisten zien de Gay Pride als iets dat Servië door westerse bemoeials door de strot wordt geduwd.

Dit keer ontbrak de duidelijke steun van de regering. Hetzelfde gold voor de Europese Unie, die binnenkort moet oordelen over het Servisch kandidaat-lidmaatschap. Hoewel het hoofd van de EU-delegatie de Pride-organisatoren openlijk steunde, waren de ambassadeurs van EU landen te verdeeld om ook met een gezamenlijke verklaring te komen. Naar verluidt wilden in ieder geval de Hongaren en Portugezen niet meedoen.

Op vrijdag, twee dagen voor de Pride zou worden gelopen, werd besloten alle risicovolle bijeenkomsten voor het weekend te verbieden. Volgens dezelfde minister Dacic was het risico op ‘chaos’ te groot. Hij zei ook te vrezen dat extreem-rechts de gelegenheid zou aangrijpen om frustraties over de spanningen aan de grens met Kosovo en de economische achteruitgang te uiten.

De afgelopen maanden wordt steeds duidelijker dat Servië de vroegere provincie Kosovo definitief kwijt is, hoewel Servië de onafhankelijkheid niet erkent. Over tien dagen maakt de Europese Commissie openbaar of ze vindt dat Servië klaar is om kandidaat-lid van de EU te worden.

Mensenrechtenorganisaties reageerden kwaad en teleurgesteld op het demonstratieverbod dit weekend. Ze overwegen de Servische regering bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens aan te klagen omdat de vrijheid om te demonstreren niet is gegarandeerd. Kennelijk vertegenwoordigt de regering niet het soeverein gezag, concludeerde een van de organisatoren bitter in het radionieuws. „Milosevic capituleerde voor de NAVO. De huidige regering capituleert voor groepen hooligans.”

Een kleine groep homoactivisten blokkeerde zaterdagmiddag een paar minuten lang onaangekondigd het verkeer in het centrum van de hoofdstad. Extreem-rechts deed weinig moeite om hun triomfgevoel te verbergen en blies zonder een kik de tegendemonstraties af. Solidaire radiomakers pasten in het weekend de muziekkeuze aan door opvallend veel homoklassiekers te draaien. Bij het wakker worden klonk zondag ‘Don’t leave me this way’ van Communards.