Wie sloeg PVV' er Jelle Hiemstra en waarom?

Het Friese Statenlid Jelle Hiemstra werd twee weken geleden in zijn eigen huis in elkaar geslagen door twee onbekende mannen. Hij is er zelf van overtuigd dat de daders een politiek motief hadden. „Dit is de derde keer al.”

Het is een wonder dat ik nog leef, zegt Jelle Hiemstra. De PVV-fractievoorzitter in de Provinciale Staten van Friesland zit in het Hajé restaurant in Heerenveen. Groot, gebruind, roze overhemd. Het is drieëneenhalve week geleden dat hij aangifte deed bij de politie: hij was in zijn woning in Sneek twaalf keer met een ijzeren staaf op zijn schedel en in zijn gezicht geslagen door twee gemaskerde mannen. Met een „soort ploertendoder”, zegt Hiemstra, gingen ze hem te lijf.

Aan zijn gezicht valt nu niks te zien. Puur geluk, zegt hij, dat hij geen schedelbasisfractuur opliep. Hij heeft wel „lichtelijk hoofdpijn”. Hiemstra, docent economie, onder meer op het Marnecollege in Bolward, kiest een tafeltje uit bij het raam. Hij drinkt twee glazen sinas. Beveiligers zijn nergens te zien. Of dat betekent dat hij niet wordt beveiligd, wil de politicus niet zeggen. Hij neemt anderhalf uur de tijd voor zijn verhaal.

Dit is wat Hiemstra vertelt. Op maandagavond 5 september ging tien uur ’s avonds de bel. „Mijn vrouw deed open. Ze is Libanese en heeft een getinte huidskleur. Ik denk dat ze schrokken toen ze haar zagen. Ze duwden haar aan de kant, terwijl zij mijn naam riep. De daders waren duidelijk op zoek naar mij.”

Het gemaskerde tweetal sloeg er met een lange, ijzeren staaf op los. Het is dat zijn vrouw zich kras verweerde – hoe, dat wil Hiemstra niet in de krant hebben – anders was hij er niet meer geweest, verzekert hij. Gestolen hebben de aanvallers niets. Hij schudt zijn hoofd. „Mijn dochtertje van drie lag beneden te slapen. Zij heeft gelukkig niets gemerkt.”

Hiemstra, onder meer docent economie op het Marnecollege in Bolsward, is ervan overtuigd dat de daders een politiek motief hadden. Justitie sluit ook andere mogelijkheden niet uit. Er kan sprake zijn van een „gewone” woningoverval of van een persoonlijke afrekening. „We blijven het onderzoek objectief benaderen”, zegt persofficier van justitie Henk Mous. „Een politieke aanslag is wel een optie die wordt meegewogen, maar waarvoor nog onvoldoende aanwijzingen zijn.” Ook houdt het OM de optie open dat sprake is van een door Hiemstra zelf in scène gezette aanslag. Maar dat, onderstreept Mous, is standaard bij dit soort ernstige misdrijven,

Jelle Hiemstra (47) werd geboren in een protestants boerengezin in het Friese dorp Nijland en groeide op in Sneek. Hij nam de lange route – mavo, havo, atheneum – naar een rechtenstudie in Groningen. Omdat hij een tentamen niet haalde, stapte hij over naar de Noordelijke Hogeschool waar hij de lerarenopleiding economie volgde. De politieke belangstelling was er vanaf het begin. „Op de lagere school organiseerde ik zelf al verkiezingen”, zegt hij. Op zijn zestiende werd hij lid van de JOVD, de jongerenvereniging van de VVD. „Ik was absoluut politiek geëngageerd. Ik was voor de plaatsing van kruisraketten in Nederland. En ik vond dat grote bedrijven hier veel te veel belasting betaalden.”

Bij zijn collega’s staat Hiemstra bekend als kritisch Statenlid. De VVD-fractieleider in de Staten, Tom van Mourik, omschrijft Hiemstra als „een echte PVV’er. Hij spreekt frank en vrij. De coalitie noemde hij er een van verliezers. Als nieuwkomer beet hij in het begin noodgedwongen van zich af. Nu vindt hij zijn plekje.”

Commissaris van de koningin John Jorritsma (VVD) prijst de constructieve houding van Hiemstra. De PVV steunde gedeputeerde Jannewietske de Vries van de landelijk gehate PvdA bij haar verzoek om meer rijkssubsidie voor het Oerol-festival. „Wij zijn wél voor cultuur”, zei Hiemstra – nog een verschil met de landelijke PVV. Hiemstra nam daags na de Algemene Politieke Beschouwingen publiekelijk afstand van PVV-leider Geert Wilders, toen die PvdA’er Job Cohen de „bedrijfspoedel” van het kabinet noemde. „Dit zou mijn toon niet wezen”, zei Hiemstra tegenover Friese media.

In de jaren negentig was Hiemstra raadslid voor de VVD in Sneek. Tussen 2002 en 2006 was hij daar lid van de commissie financiën, onderwijs en welzijn. De huidige VVD-fractievoorzitter van de gemeenteraad van Súdwest Fryslân, Sijmen Wijbenga, kon goed met Hiemstra overweg. „Een rechtse liberaal, heel realistisch, voor niemand bang. Hij nam geen blad voor de mond.” Vooral over „sociale toestanden” had hij volgens Wijbenga een uitgesproken mening. „Hij vond bijvoorbeeld dat bijstandsgerechtigden zelf wel wat meer activiteiten konden ontplooien om aan het werk te komen. Maar beledigen deed hij nooit. Jelle is een beetje straight, maar wel een redelijke jongen.”

In november 2010 zette de VVD hem op de negende plek van de kieslijst voor de nieuwe gemeente Súdwest Fryslân. Dat vond Hiemstra te laag. Daarom sloot hij zich aan bij de PVV, vermoedt Wijbenga. „Maar die plek had niets met zijn functioneren te maken. Wij stelden die lijst om en om samen: eentje uit de stad, eentje van het platteland.”

Hiemstra zelf ontkent dat hij uit rancune overstapte naar de PVV. „Ik heb nog steeds een positief gevoel bij de VVD, maar hun partijprogramma voor de gemeentelijke verkiezingen vond ik te algemeen. ‘Voor volledige werkgelegenheid’ staat er dan in het verkiezingsprogram, ja wie is daar nou niet voor?” Bij de PVV, zegt Hiemstra, kon hij veel concreter met politiek bezig zijn en kreeg hij meer vrijheid. Zijn drijfveer: „Politiek dicht bij de burger bedrijven. Ze serieus nemen in hun zorgen.”

Zijn grote voorbeeld is de Amerikaanse president Ronald Reagan. „The Great Communicator”. Personen, denkt Hiemstra, worden steeds belangrijker in de politiek.

Hiemstra leidde dit jaar de verkiezingscampagne van de PVV met de eigen bedachte Friese slogan Dúdlik better. Foar Sytse en Maaike (Duidelijk beter. Voor Sytse en Maaike). Destijds was de Drachtster politieman Max Aardema nog lijsttrekker voor de PVV Fryslán. Toch werd Hiemstra uiteindelijk fractievoorzitter. De kwestie ligt gevoelig, zegt Hiemstra. Er is over gestemd in de fractie wie die zou leiden. „Max had weinig politieke ervaring.” Verder wil hij er niets over zeggen, want de beraadslagingen hierover waren geheim.

Belangrijke punten in het program van de PVV Fryslán zijn: een referendum bij gemeentelijke herindeling, geen zoutwinning, geen afvaloven in Harlingen. Van hoofddoekjes of moslims ligt hij niet wakker, herhaalt Hiemstra keer op keer. „Ik heb nooit met een woord over de islam gerept en dat ben ik ook niet van plan. We hebben andere problemen in Friesland. Zoals de afvaloven, die compleet overbodig is.”

Toch staan in het verkiezingsprogramma van de PVV Fryslan wel degelijk anti-islampassages. In het hoofdstuk Ons bestuur valt te lezen: „Ambtenaren, Statenleden en Gedeputeerden dragen geen boerka of een hoofddoekje.” En: „De PVV wil dat er geen nieuwe moskeeën bijkomen in Fryslân. Islamitische scholen hebben we niet in Fryslân, wat de PVV betreft blijft dit ook zo.” Maar Hiemstra zegt dat hij die onderwerpen de komende vier jaar niet gaat agenderen. „Ik doe er niks mee.” Waarom staan ze er dan toch in? „Ik bepaal niet alles.”

„Tragisch” vindt Hiemstra het dat veel mensen de Friese afdeling vereenzelvigen met de landelijke anti-islamkoers van de PVV. „Wij komen op voor de Friese belangen, varen een eigen, autonome koers en voeren inhoudelijk oppositie. Wij zijn geen schreeuwers.”

Fractievoorzitter Irona Groeneveld van GrienLinks in de Friese Staten beaamt dat Hiemstra nooit „anti-moslimdingen” heeft gezegd. Ze kan zich dan ook niet voorstellen dat de reden van Hiemstra’s molestatie door omstreden politieke uitlatingen verklaard zou kunnen worden. „De PVV is hier low profile. Ze springen vooral op dossiers waar boosheid over is, zoals de afvaloven in Harlingen.”

Pieter Buisman, ook oud-VVD’er en nu tweede man van de PVV in de Friese Provinciale Staten, denkt dat de molestatie van zijn fractievoorzitter wel degelijk politiek van aard was. „Hiemstra heeft nooit ergens last van gehad vóór hij bij de PVV kwam. Sinds hij campagneleider werd en zijn gezicht veel in de media kwam begonnen ze hem persoonlijk te belagen.” Hiemstra: „Dit was de derde keer. En er zit een patroon in. De acties worden steeds erger. Ik moet nu goed gaan oppassen.”

De eerste keer dat actievoerders „hem moesten hebben” was in februari. Demonstranten van de Anti Fascistische Actie Fryslân (AFA) hielden een lawaaidemonstratie bij zijn school. Met toeters en fluitjes en twee spandoeken („Nee tegen discriminatie en racisme”) maakte een groepje van zo’n vijf mensen in maart een uur lang lawaai bij de school. Hiemstra was er toen zelf overigens niet.

De tweede keer dat Hiemstra doelwit was van actievoerders, was een paar dagen voor de Statenverkiezingen van 2 maart. De ramen van zijn woning in Sneek en een deur werden beplakt met een stuk of vijf posters met de tekst: Geen stem voor haat en angst – posters van de AFA. De politie heeft de posters in beslag genomen, maar de daders zijn tot op heden niet gepakt. De AFA ontkende dat de organisatie er achter zat: „Onze posters zijn overal verkrijgbaar en zijn aan veel mensen uitgedeeld”, zegt AFA-woordvoerder Reimer van Ruiten.

VVD-fractieleider Tom van Mourik heeft de indruk dat de PVV in Friesland vijandiger wordt bejegend dan elders in het land. „Nergens anders heb ik gehoord dat er posters op woningen van PVV’ers zijn geplakt.” Hij stuurde Hiemstra vanaf zijn vakantieadres op Bonaire direct een mailtje, toen hij hoorde dat een collega gemolesteerd was. „Hou je haaks”, schreef hij.

De Anti Fascistische Actie Fryslân, in mei vorig jaar opgericht, zegt racisme, discriminatie en fascisme „in welke vorm dan ook” te willen bestrijden. Woordvoerder Reimer van Ruiten uit Drachten is lid van de kerkelijke gemeente Heerenveen van de mormonen. Hij was, staat op de website van de MVG (Mormonen voor Vrede en Gerechtigheid), in 2006 PvdA-afdelingsvoorzitter van Smallingerland. AFA bestaat volgens dezelfde site uit mensen met verschillende achtergronden: „Van mormoon tot protestant en van katholiek tot moslim en atheïst.” Inlichtingendienst AIVD omschrijft op haar website AFA als een linkse politieke lobby- en actiegroep die de confrontatie zoekt met rechtse partijen in de vorm van tegendemonstraties. Er wordt gesteld dat AFA ook over een „harde kern” beschikt die geweld niet schuwt. Tûmba, het Friese centrum voor gelijke behandeling, kent AFA. „Hun motieven zijn goed, maar hun actiemethoden niet de onze”, stelt directeur Brenda Ottjes. Tûmba zou nooit specifiek op personen gerichte acties houden. „Die van AFA pleiten in feite voor een beroepsverbod van Hiemstra.”

Drie berichtjes van verontruste leerlingen van het Marnecollege in Bolsward op het AFA-Hyvesprofiel waren de aanleiding voor de actie bij de school, zegt AFA-woordvoerder Van Ruiten. „Zij hadden er moeite mee dat een van hun docenten PVV’er is. Hiemstra stak zijn PVV-ideologie niet onder stoelen of banken.” Hij zou zijn ideologie „tussen de lessen door op subtiele wijze promoten”. In het mailtje dat AFA ontving van een van de leerlingen staat: „Toen ik in klas 2 zat, zei meneer Hiemstra dat hij lid was van de vuvudu, hiermee bedoelde hij natuurlijk de VVD. Ik merk ook op school dat de PVV intrede heeft gedaan. Ik hoor van leerlingen op de gang dingen roepen als: ‘PVV for life’ en ‘PVV rules’. Ik vind het raar dat mensen dat zeggen. Ze weten ten eerste niets van politiek en ze weten ook nog eigenlijk niets van de PVV.”

Hiemstra noemt het een „onzinverhaal” dat hij politiek getinte uitspraken in de klas zou doen. „Voor de klas ben ik zeer neutraal.” Drie docenten verklaren los van elkaar dat het PVV-lidmaatschap van Hiemstra op school bij leerlingen geen item is. „We hebben nooit klachten van leerlingen of ouders gehad”, zegt docent en teamleider Jan van der Veen. Er zijn op het Marnecollege (1.500 leerlingen) meer docenten politiek actief, voor verschillende partijen. Volgens rector Klaas Wiebe van der Hoek „nemen ze elkaar daarmee vrolijk de maat”. Hij verklaart dat hij nooit verontruste geluiden van leerlingen over Hiemstra heeft gehoord. „Ik krijg nooit klachten over hem. Hij werkt hier al tien jaar en we hebben een gezonde arbeidsrelatie.”

AFA distantieert zich bij monde van woordvoerder Van Ruiten nadrukkelijk van Hiemstra’s mishandeling. „Die gaat alle perken te buiten. Wij zijn volstrekt geweldloos.”

Carolien Knol uit Scherpenzeel, nummer vijf op de PVV-lijst, werd in dezelfde tijd ook mikpunt van een plakactie. Ook op haar woning en auto werden AFA-posters gehangen. Zij deed in tegenstelling tot Hiemstra geen aangifte. Van de mishandeling van haar collega is ze hevig geschrokken. „Ik ben blij dat hij er nog ís. Een laaghartige streek. Ik dacht wel even: straks ben ik de volgende. Maar je wilt jezelf niet bang laten maken.”

Inmiddels hebben de vier PVV-Statenleden voor hun veiligheid een andere zitplaats gekregen in de Statenzaal in het provinciehuis, wat verder van de publieke tribune af.

Hiemstra stond deze week weer voor de klas. Vorige week was hij aanwezig in de Statenvergadering.

Als de daders niet gepakt worden moet hij nog maar zien of hij in de politiek wil blijven. „Het is maar een hobby. Al zou ik graag nog eens PVV-campagneleider willen worden bij de Europese verkiezingen.”