Tobin-tax terug op de agenda

Het is misschien niet de meest urgente kwestie waar de Europese leiders zich op dit moment over moeten buigen. Maar het idee van een belasting op financiële transacties, lang bepleit door linkse antiglobalisten, is terug. Sommige wereldleiders zien het als een rationele manier om de meest hysterische aspecten van de markten te corrigeren. José Manuel Barroso, de voorzitter van de Europese Commissie, heeft er voor volgend jaar een centraal agendapunt van gemaakt. De drijvende krachten achter deze stap zijn echter Duitsland en Frankrijk.

De oorspronkelijke bedoeling van de Tobin-tax, genoemd naar de econoom die de belasting in de jaren zeventig voor het eerst heeft geopperd, was het vertragen van de buitenlandse valutamarkten om grote ontwrichtende kapitaalbewegingen in te dammen.

Het overtuigendste argument om de belasting vandaag in te voeren, is dat zij vooral de zogenoemde ‘high-frequency traders’ zou treffen, waardoor hun activiteiten en het vliegwieleffect dat ze in tijden van hoge volatiliteit hebben zullen worden beperkt.

Belastingen worden doorgaans om drie redenen in het leven geroepen: om de inkomsten van de staat te verhogen, om het gedrag van consumenten en bedrijven te beïnvloeden, en om te straffen. Laatstgenoemde overweging zou voor Barroso geen echte rol moeten mogen spelen. Het heeft geen zin om van de belasting een soort terugbetaling te maken van de miljarden euro’s aan publieke steun die de financiële sector heeft ontvangen. Maar zolang de belasting een laag tarief kent op een brede basis, zoals dat goede belastingen past, gaat het argument dat het moet worden gebruikt om zand te strooien in de motor van de markt, niet op.

Vragen over belastingontduiking zijn lastiger te beantwoorden. Engeland verzet zich tot nu toe tegen het idee, waardoor het moeilijk zal worden het in de hele Europese Unie te implementeren. De Verenigde Staten zijn ook niet zo enthousiast over het concept.

Maar er zijn ook redenen om de conventionele wijsheid aan te vechten dat landen die een Tobin-tax invoeren zullen lijden. Overheden kunnen altijd dreigen in een later stadium krachtige middelen in te zetten om beleggers ervan te overtuigen dat een betrekkelijk bescheiden belasting nu een kleine prijs is voor zekerheid op de langere termijn.

Pierre Briançon

Vertaling Menno Grootveld