'Powerplay Donner bij nieuwe huurwetgeving'

Formeel kunnen de huren in dure regio’s vanaf vandaag fors omhoog. Maar het is de vraag of dat doorgaat: de vereiste wetgeving deugt niet volgens belanghebbenden.

De huren in de tien duurste woonregio’s kunnen vanaf vandaag fors verhoogd worden. Maximaal 120 euro per maand, alleen voor nieuwe huurders. „Wij gaan die mogelijkheid zeker benutten”, zegt directeur Hans van Harten van de Amsterdamse Federatie van Woningcorporaties. In Amsterdam gaat het vooral om woningen in de gewilde woongebieden, binnen de ring.

Een deel van de sociale huurwoningen zal door de huurstijging in de vrije sector (huur boven 652 euro) terechtkomen. De huren van deze geliberaliseerde woningen kunnen nog verder stijgen, omdat verhuurders dan niet meer gebonden zijn aan de maximale huurprijs. In Amsterdam gaat het om 1.450 van de negenduizend woningen die jaarlijks vrijkomen, zegt Van Harten: „We kunnen zo meer woningen tussen de 652 en 850 euro aanbieden. Daar is een schrijnend tekort aan”. Huurverhogingen zijn volgens hem ook financieel noodzakelijk. Corporaties moeten vanaf 2014 gezamenlijk een heffing van ruim 600 miljoen opbrengen, Amsterdam draagt zo’n tien procent bij. En dus moeten er extra inkomsten komen.

De extra huurverhoging is een maatregel van minister Piet Hein Donner (Binnenlandse Zaken, CDA). Hij hoopt zo een kleinere sociale huursector te krijgen, en meteen iets te doen aan het ‘scheefwonen’ van mensen met hogere inkomens in goedkope woningen. Gemakkelijk gaat het hem allemaal niet af. Donner wilde aanvankelijk álle verhuurders in Nederland toestaan huren te verhogen, niet alleen in overspannen woningmarkten. Dat stuitte op felle kritiek uit de samenleving en van de Tweede Kamer, ook van zijn eigen partij en gedoogpartner PVV. Daarop besloot Donner de maatregel te beperken tot dure regio’s.

Maar nu dreigt er een nieuw probleem. De Nederlandse Woonbond en de Huurdersvereniging Amsterdam hebben Donner voor de rechter gedaagd. Die zaak dient half oktober. De huurders stellen dat hij de maatregel „via de achterdeur” invoert. Donner moet formeel drie wetten wijzigen, betogen ze, maar de bewindsman heeft gekozen voor een Algemene Maatregel van Bestuur. Dat is een veel snellere route omdat de Eerste en Tweede Kamer kunnen worden overgeslagen. „Dat kan absoluut niet. Voor Donner is het regeerakkoord blijkbaar belangrijker dan de wet”, stelt advocaat Henri Sarolea namens de huurders.

De belangrijkste argumentatie van Sarolea komt – opvallend genoeg– bij Donner zelf vandaan. Eerder liet de bewindsman in een antwoord op kamervragen weten dat de wetswijzigingen nodig zijn omdat de woz-waarde van een woning voortaan een rol gaat spelen bij de huurverhoging. Maar die wetswijzigingen acht hij nu overbodig omdat hij de koppeling tussen huurstijging en woz-waarde op een andere manier heeft berekend.

Ongeloofwaardig, vinden de huurders. De SP probeerde donderdag de maatregel te laten uitstellen tot na de uitspraak van de rechter. „Er zijn op zijn minst grote juridische vraagtekens te plaatsen”, zegt Kamerlid Sadet Karabulut. „Donner neemt een grote gok. Hij speelt powerplay.” Maar Donner wil niet van uitstel weten, schrijft hij in een Kamerbrief. Volgens René van Genugten van de Woonbond heeft Donner „een megaprobleem. Straks moet alles worden teruggedraaid”.

Het is de tweede keer deze week dat Donner kritiek krijgt over de wijze waarop hij met wetgeving omgaat. Dat gebeurde ook toen hij met een spoedwet kwam die bepaalt dat gemeenten per direct weer geld van burgers mogen vragen voor een identiteitskaart. Die wet ging met terugwerkende kracht in, zonder dat de Eerste en Tweede Kamer hun goedkeuring hadden gegeven. Donner wordt genoemd als nieuwe vice-president bij de Raad van State. Maar critici stellen dat Donner op staatsrechtelijk gebied meermalen onzorgvuldig heeft geopereerd, terwijl juist de vicepresident van de Raad van State het goede voorbeeld moet geven.