Magnus Carlsen: 'Get me out of this!'

M agnus Carlsen, de Lider Maximo en Comandante in Jefe van de schaakwereld, werd een jaar geobserveerd door de Noorse journalist Hallgeir Opedal, die er onlangs een boek over publiceerde: Magnus Carlsen. Slimme zetten. (In het Noors: Smart trekke.)

Op de schaaksites werd vooral geschreven over Opedals verslag van Carlsens breuk met Kasparov, vorig jaar. De scheiding blijkt lang niet zo harmonieus te zijn verlopen als ze het toen lieten voorkomen.

Toen ze met hun samenwerking begonnen, zei Kasparov dat hij Carlsen de nummer één van de wereldranglijst wilde maken. Dat hoge doel werd eerder bereikt dan was voorzien, maar toch wrong er iets in de samenwerking. De ijzeren discipline die Kasparov eiste, kon Carlsen niet opbrengen.

Het ging nog goed bij het toernooi in Nanjing in 2009. Kasparov was toen in de Verenigde Staten, Carlsen in China. Door het tijdsverschil sliep Carlsen als Kasparov zijn donderpreken mailde.

Tijdens het toernooi in Wijk aan Zee in 2010 ging het mis. Voor de partij tegen Kramnik had Kasparov de jonge Magnus zo opgepept dat die op zijn Facebookpagina schreef dat hij Kramnik zou verpletteren als een insect. Het was zo belachelijk dat bijna iedereen dacht dat iemand anders dat geschreven had, maar volgens Opedal was het Carlsen zelf.

Kramnik won die partij op een erg mooie manier. De reactie van de Facebookvrienden van Carlsen was niet mals en hij zag zich genoodzaakt om vierduizend vrienden te excommuniceren. Hij had genoeg van de wijze lessen van Kasparov. ‘Get me out of this!’, smeekte hij zijn vader Henrik.

De samenwerking werd beëindigd en Kasparov was woedend. Het ging om een duur contract dat door de familie Carlsen werd opgezegd en het ging ook om een vernedering. Objectief gezien had Kasparov goed werk gedaan, en toch werd hij aan de kant gezet. Magnus zegt nu dat het min of meer in orde is gekomen en dat ze weer normaal met elkaar kunnen praten.

Nu wordt er gespeculeerd dat Kasparov een nieuwe pupil heeft gevonden: de Amerikaan Hikaru Nakamura. Er zijn allerlei aanwijzingen voor. Wat deed Nakamura bijvoorbeeld deze zomer in Kroatië? Was hij daar als toerist, of bezocht hij, net als Carlsen indertijd, Kasparov in de vakantievilla waar die al tientallen jaren de zomer doorbrengt? Toen Nakamura er deze week naar werd gevraagd, zei hij alleen: geen commentaar.

De vraag werd gesteld tijdens de Grand Slam Final, waarvan de eerste helft wordt gespeeld in São Paulo, Brazilië. Een vermoeiend toernooi, want voor de tweede helft moeten de zes spelers terug naar Europa, naar Bilbao.

De drie beste spelers van de wereld doen mee: Carlsen, Anand en Aronian. Verder zijn er Ivantsjoek, Nakamura en ten slotte Vallejo Pons, de lokale ster, niet van São Paulo maar van Spanje.

Ze zijn nog maar pas bezig, dus alles kan nog gebeuren, maar het is toch wel zeer opmerkelijk dat na drie ronden Vasili Ivantsjoek, hijgend in Brazilië aangekomen uit Siberië waar hij bijna een maand om de World Cup speelde, bovenaan stond en dat de laatste plaats werd gedeeld door de grote sterren Carlsen en Anand.

Levon Aronian-Francisco Vallejo Pons, São Paulo 2011

1. d4 d5 2. c4 c6 3. Pc3 dxc4 4. e4 b5 5. a4 b4 6. Pb1 La6 7. Dc2 Dxd4 Een nieuwe zet en geen goede. Zwartspelers hadden tot nu toe goede ervaringen met 7...Pf6, maar natuurlijk had Aronan daar iets op voorbereid. 8. Pf3 Dd7 9. Lxc4 e6 10. 0-0 Pf6 11. Lg5 Le7 12. Pbd2 h6 13. Lxf6 Lxf6 14. Tfd1 Wit staat uitstekend. De pion die hij achter staat speelt geen rol. In tegendeel, zwart zou zijn pion op c6 liever kwijt zijn. 14...0-0 15. e5 Le7 16. Pe4 Dc8 17. La2 Wit kon ook rustig spelen op de zwakte van pion c6, maar hij jaagt op groter wild. 17...b3 Zwart gooit een pion van de slee om de hongerige wolf op a2 nog even van de diagonaal b1-h7 weg te houden. 18. Lxb3 Pd7 19. Pd6 Lxd6 20. Txd6 c5 21. Tad1 c4 22. La2 Pc5 23. Lb1 g6 Na 23...Pd3 komt wit in groot voordeel met 24. b3. 24. h4 h5 25. Dc1 Lb7 26. Pd4 Ook 26. Pg5 was een sterke aanvalszet. 26...Pe4 27. Dh6

27...Pxd6 Er zit niets anders op, zwart moet de aangeboden toren nemen. Wit had de simpele dreiging 28. Pf3 gevolgd door Lxe4 en Pg5. 28. Lxg6 fxg6 29. Dxg6+ Kh8 30. Dh6+ Kg8 31. Pxe6 Zwart staat nu een toren en een stuk voor, maar hij heeft geen goede verdediging tegen wits aanval. 31...Pf5 32. Dg6+ Kh8 33. Dxh5+ Kg8 34. Dg6+ Kh8 35. Pxf8 Dxf8 36. Td7 Nu is wits achterstand nog maar twee stukken en hij gaat er een terugwinnen. 36...Dh6 37. Dxf5 Tf8 38. Dg5 Dxg5 39. hxg5 Le4 40. Txa7 Zwart heeft de koningsaanval weerstaan, maar in het eindspel heeft wit voor zijn stuk een vracht pionnen die niet goed tegen zijn te houden. 40...Tb8 41. f3 Lf5 42. Tc7 Le6 43. Tc6 Lg8 44. f4 Txb2 45. e6 Te2 46. f5 Te5 47. g4 Te4 48. Kf2 Txg4 49. e7 Lf7 50. g6 Kg7 51. gxf7 Kxf7 52. Te6 Ke8 53. f6 Zwart gaf op.