Leren van de mores van topcriminelen

Titel: Mob Rules: What the Mafia Can Teach the Legitimate BusinessmanAuteur: Louis FerranteUitgever: PenguinISBN: 978-1-59184-398-6, 248 blz. € 25.99

De maffiosi in de Verenigde Staten kun je het beste vergelijken met creatieve ondernemers. Maffiosi, zo is het beeld dat Louis Ferrante in het boek Mob Rules: What the Mafia Can Teach the Legitimate Businessman van hen neerzet, zijn altijd op zoek naar een gat in de markt. En hebben ze dat eenmaal gevonden, dan doen ze alles om er zoveel mogelijk geld aan te verdienen.

Ferrante kan het weten. Hij begon op zijn zeventiende bij de maffia met het kapen van vrachtwagens. Later zat hij achteneenhalf jaar in de cel omdat hij zijn maffiafamilie – de beruchte Gambino’s uit New York, één van de vijf families die de stad domineren – niet wilde verraden. De tijd in de gevangenis bracht hem tot inkeer en Ferrante koos ervoor om een bestaan op te bouwen in de legale wereld. Over zijn tijd bij de maffia publiceerde hij eerder de autobiografie Unlocked (2008).

Mob Rules is een poging van de slimme ondernemer Ferrante om de lucratieve markt van managementboeken binnen te dringen. In eerste instantie lijkt het boek, dat een lijstje van maar liefst 88 lessen geeft die zakenmensen van de maffia kunnen leren, dan ook op een iets te creatieve invalshoek van een organisatiedeskundige die zijn theorieën op een leuke manier aan de man probeert te brengen. Maar in het boek staan 88 sappige anekdotes uit het maffialeven van Ferrante zelf.

Hoe creatief maffiosi kunnen zijn blijkt uit les 11: ‘Turning Garbage into Gold: Sniffing Out Opportunity’. Puma, een maffiarelatie van Ferrante, ontdekte dat een bezoek van een Kerstman in New York 500 dollar oplevert. Een jaar later had hij zes dikke Amerikanen opgetrommeld die voor hem als Kerstman op stap gingen en verdiende hij duizenden dollars op één dag.

Niet alleen als ondernemer, maar ook in georganiseerd verband houden maffiosi zich aan relatief normale gedragsregels. Zo is het binnen de maffia niet handig om ruzie te maken met je baas. En is roddelen over collega’s en je bemoeien met onderlinge politieke spelletjes slecht voor je carrière.

De maffia, zo betoogt Ferrante, werkt niet veel anders dan een multinational, omdat de maffiafamilies een strakke hiërarchie aan hun mensen opleggen. Volgens de FBI telt de maffia in de VS zo’n drieduizend leden, internationaal gaat het om 25.000 leden. Wereldwijd hebben 250.000 mensen relaties met de maffia.

De Italiaans-Amerikaanse maffia bouwde zijn organisatie op volgens de structuur van het leger van het klassieke Romeinse Rijk. Don Salvatore Maranzano, een van de eerste grote maffiabazen en groot bewonderaar van Julius Caesar, stelde ‘capo’s’ (kapiteins) aan die de leiding hadden over een legioen. Ferrante, die de flirt van de maffia met de klassieke wereld met overtuiging uitdraagt en zijn boek daarom in de drie hoofdstukken ‘Lessen voor een soldaat’, ‘Lessen voor een capo’ en ‘Lessen voor een don’ heeft opgedeeld, trekt de historische parallel door. Maranzano is net als Caesar door zijn eigen vertrouwelingen vermoord.

Mob Rules is door de korte verhaaltjes ideale leesstof voor de ondernemer op zakenreis die een lange vlucht voor de boeg heeft. Maar omdat het boek blijft hangen in het zo sappig mogelijk in New Yorkse straattaal vertellen van anekdotes, is er geen ruimte voor duiding en relativering.

In zijn poging om maffiosi als gewone mensen te beschrijven schiet Ferrante door als hij hun criminele activiteiten probeert goed te praten. Hiervoor wijst hij met een beschuldigende vinger naar legale ondernemingen die nog immoreler gedrag vertonen dan maffiafamilies. Maar daarmee verandert hij nog niets aan de aard van de maffiaorganisaties. Zo is het ondertekenen van een arbeidscontract voldoende om in dienst te treden van een legale onderneming. Wie voor de maffia wil werken, moet eerst een moord plegen.

Aernout Bouwman-Sie