Beweeglijke dialogen

Tussenstand (Mijke de Jong, 2007)Ned. 2, 23.10 - 00.20 uur

In deze film van Mijke de Jong treft een gescheiden echtpaar elkaar nog regelmatig. In hun gesprekken komt meestal al vrij snel oud zeer boven. Ook verschillen ze van mening over hoe ze hun zoon, die bij moeder woont, moeten opvoeden. Volgens vader zit hij in een lastige, puberale fase waar hij zonder veel bemoeienis van ouders doorheen moet. Moeder vindt dat moeilijk, zij wil met hem praten, vooral ook omdat hij de laatste tijd zwijgt en zich in zijn kamer opsluit.

Het bijzondere aan Tussenstand, dat vier jaar geleden drie Gouden Kalveren won, is de strenge vorm, die je zelfs experimenteel kan noemen: hoe kun je op een frisse manier dialoogscènes verfilmen?

De Jong filmt de dialogen die de twee hebben steeds consequent vanuit één standpunt, vanachter de man óf de vrouw. Het gangbare shot-tegenshot-principe gaat ze bewust uit de weg. Een scène wordt uitgespeeld en dan hernomen vanuit het gezichtspunt van de ander, waarbij soms een deel van de scène overlapt. We horen wat we al hoorden, maar zien het nu vanuit de ander. Tussen deze dialoogscènes die vrij beweeglijk en van dichtbij gefilmd zijn, zien we steeds shots van zoon Isaac. Deze shots zijn onbeweeglijk en letterlijk afstandelijker.

Stilte en sereniteit tegenover het verbale geweld van zijn ouders, wier strijd doet denken aan Ingmar Bergmans Scènes uit een huwelijk. Martin laat er zich op voorstaan goed te kunnen luisteren, een grove misvatting. De egoïst is vooral met zichzelf bezig. De zachtmoedige, bijna zalvende Roos kan zeer bijtend uit de hoek komen. Het scenario kwam grotendeels tot stand middels improvisaties met de uitstekende acteurs, Marcel Musters en Elsie de Brauw, maar het is vooral de vorm die spannend is.

André Waardenburg