Wij zijn de tijd

Het is een gebeurtenis: afgelopen week zijn alle gedichten van Jorge Luis Borges in een nieuwe vertaling in één bundel verschenen. ‘Heel veel in deze vertaling is de moeite waard om aan te wennen.’

Jorge Luis Borges (1899-1985) stelde zich het paradijs graag voor als een bibliotheek. In die bibliotheek zou hij ongetwij-feld zijn eigen werken niet opgenomen willen zien, maar daarin vergiste hij zich dan toch. Zijn eigen werk is ook een bibliotheek, zij het een hoogst eclectische. Gelukkig maar: ‘De man/ die alles lezen wil raakt zijn verstand/ en het zicht in zijn vermetele ogen kwijt’, schreef hij zelf in een gedicht. In zijn verhalen, maar vooral in zijn essays en gedichten springt hij van citaat tot citaat, bouwt gedachten op eerdere gedachten, refereert aan grote dichters, denkers en schrijvers die hem voor zijn gegaan. Maar ‘voor gegaan’ is niet de manier waarop Borges het graag ziet. Ze hebben bestaan en bestaan nog steeds en alles wat na hen geschreven wordt verandert wat zij schreven, althans de manier waarop wij hen lezen. Zoals alles wat gebeurt zijn schaduw werpt, oorzaak en gevolg is in het onontwarbare labyrint van het bestaan.

In dat onontwarbare labyrint heeft nu ook de Nederlandse uitgave van Alle gedichten van Borges een plaats gekregen, vertaald door Barber van de Pol en Maarten Steenmeijer. Iets dat de uitgever niet ten onrechte als een gebeurtenis beschouwt en waaraan door de SLAA in Amsterdam een avond wordt gewijd. Eerder verschenen hier al bundels van Borges, meestal in de vertaling van Robert Lemm.

De Argentijn Borges moet in de jaren zeventig en tachtig een van de beroemdste schrijvers ter wereld geweest zijn. Hij werd wereldwijd vertaald, overal uitgenodigd, beprijsd, bewonderd en nagevolgd. Hoogst verbazend lijkt dat nu, gezien het feit dat hij geen romans schreef, maar iets dat niet geweldig goed wordt gedekt door het begrip ‘fantastische verhalen’: verhalen waarin realiteit en droom, vertelsel en verteller naadloos in elkaar overgaan. De verhalen refereren aan allerlei literatuur en filosofie en wie ze geheel zou willen doorgronden zou een belezenheid als die van Borges zelf moeten zien te veroveren. Maar daarzonder gaat het ook, zoals zijn populariteit bewees.

De rest van deze recensie kunt u hier lezen.