Pons familiegeld neemt een gokje op twee wielen

Als de grootste Nederlandse auto-importeur binnen vier maanden twee gerenommeerde fietsfabrieken koopt, zijn auto’s dan ‘uit’, en fietsen ‘in’? Of is er iets anders aan de hand?

Het familiebedrijf Pon Holdings is rijk (918 miljoen euro eigen vermogen) en groot (11.000 mensen in 25 landen) geworden met de invoer van Volkswagens, zowel personenauto’s en bedrijfswagens. Tegenwoordig doet het bedrijf ook in merken als Seat en Skoda, in grondverzetmachines (CAT), in dieselmotoren en samen met Volkswagen ook in leasing.

In juni kocht Pon Holdings onverwacht de fietsfabriek Gazelle in Dieren. Nu biedt Pon 210 miljoen euro voor Derby Cycle (onder meer Kalkhoff, Raleigh en Rixe).

Pons aankopen verenigen twee bedrijven die tien jaar geleden gescheiden werden. In 2001 verkocht Derby dochterbedrijf Gazelle aan de Nederlandse private equity-financier Gilde. Ook Derby kwam in handen van een private equity-financier, Finatem genaamd. Dit jaar pakte Finatem zijn winst door de gesaneerde fietsfabriek op de Duitse beurs te verkopen.

Gilde verging het slechter. Door de dure leningen die na de overname in 2001 op de resultaten drukten, leed Gazelle verlies. Mede daardoor kon Gazelle zelf geen bedrijven kopen, kon Gilde er ook niet vanaf en namen de banken het voortouw. Maar wie zou Gazelle moeten kopen? Nederlandse concurrenten zoals Accell (Batavus) vrezen de toorn van ‘concurrentiewaakhond’ NMa. De NMa en de fietsfabrikanten bestrijden elkaar al jaren voor de rechter.

Buitenlandse belangstelling zal hooguit oppervlakkig zijn geweest: Gazelle vergt meteen kapitaal om de zwakke vermogenspositie op te vijzelen. Pon heeft kapitaal, goede relaties (Pon-chef Janus Smalbraak zit in een adviseursgroep van Gilde) en groei-ambities. Dat blijkt uit de Duitse overname. Derby is weggekaapt voor de neus van Accell, dat al ruim 22 procent van de aandelen van Derby Cycle bij elkaar had gesprokkeld.

Het verschil tussen Pon en Accell is niet alleen dat Pon als niet-beursgenoteerd familiebedrijf geen last heeft van hijgerige analisten. Pon heeft als nieuwkomer dringend behoefte aan managers die groei op de Noord-Europese fietsmarkt kunnen bereiken. Daarom was Pon niet bedreigend voor de top van Derby Cycle, maar Accell wel. In reactie op Pons plannen zag Accell af van een hoger tegenbod. De volgende fase is innige samenwerking tussen Gazelle en Derby, dat onder regie van Pon Gazelle kan overnemen.

De dubbelslag weerspiegelt de kracht van familiebedrijven als Pon en van private equity-financiers tegenover beursfondsen als Accell. Een beursnotering is al lang niet meer synoniem voor kapitaalkrachtig. Dat is het meest zichtbaar op nationale markten met twee of drie grote aanbieders, die elkaar niet kunnen overnemen, zoals op de tv- en krantenmarkt, bij kabelaars en energiebedrijven en in het openbaar vervoer. Daar plegen private equity-financiers en nieuwkomers als Pon met grensoverschrijdende overnames nieuwe bedrijfscombinaties te bouwen. Zij zijn de consolidators, zoals zakenbanken zeggen.

Pons investering in fietsfabrikanten is een kiene gok op de grote vergrijzing. Fietsen is een typische bezigheid voor actieve ouderen – kijk op een zondagmiddag maar eens op de Veluwe. De grote groei zit in de elektrische fietsen. Nu nog voor ouderen, maar straks schaamteloos voor alle leeftijden.

menno tamminga