Piraterij in West-Afrika neemt toe

Sinds begin dit jaar zijn negentien schepen gekaapt voor de kust van Benin. Vorig jaar geen enkel. ‘De piraten uit Nigeria gebruiken meer geweld dan Somaliërs.’

De Cypriotische olietanker Mattheos 1 vaart 115 kilometer uit de kust, als de bemanning een speedbootje met piraten ziet naderen. De olietanker is net bezig ruwe olie over te pompen in een Noors schip. Veertien gewapende piraten enteren de Mattheos, nemen het bevel over en varen weg naar een onbekende bestemming. De 23 bemanningsleden houden ze in gijzeling.

De zoveelste kaping voor de Somalische kust? Nee, het incident speelde zich onlangs af in de internationale wateren voor de kust van het West-Afrikaanse land Benin. Sinds begin dit jaar zijn daar nu negentien schepen gekaapt. Vorig jaar geen enkel.

Om de piraterij te bestrijden gaat Nigeria nu samen met Benin marinepatrouilles uitvoeren. Daartoe zet het grote, rijke buurland zes schepen en twee helikopters in. Dat kondigde Nigeria deze week aan.

Piraterij in de Golf van Guinee is dit jaar geëscaleerd van kleine, gewapende overvallen naar kapingen, ontvoeringen en diefstal van vracht, meldt het Deense beveiligingsbedrijf Risk Intelligence. De piraten opereren steeds verder uit de kust en gebruiken steeds meer geweld.

Vorige maand zette Lloyd’s Market Association, een verbond van verzekeraars, Nigeria, Benin en het aan die landen grenzende zeegebied in dezelfde risicogroep als Somalië, waar twintig jaar oorlog en anarchie de piraterij tot bloei heeft gebracht.

„De Golf van Guinee is veel gevaarlijker dan gedacht”, zegt Peter Pham, directeur van het Michael S. Ansari Africa Center, die piraterij in West-Afrika al jaren op de voet volgt. „Toch is niet duidelijk hoe groot het probleem precies is. Want in tegenstelling tot Somalië worden lang niet alle aanvallen geregistreerd.”

Het International Maritime Bureau telt alleen aanvallen in internationale wateren, anders is het juridisch gezien geen piraterij maar beroving. Daar komt bij dat commerciële schepen aanvallen vaak niet melden omdat ze vrezen dat de verzekeringspremie dan omhoog gaat.

De meeste piraten in West-Afrika, komen uit Nigeria. Het gaat vaak om ex-rebellen uit de Nigerdelta, tot 2009 in opstand voor gelijke rechten voor de bevolking. Pham: „De Nigeriaanse president heeft de rebellen in 2009 amnestie aangeboden, maar die regeling geldt alleen voor de hogere echelons. Het voetvolk zit zonder inkomsten, waardoor bendes hen makkelijk kunnen rekruteren.”

Pham heeft in 2009 alleen al in Nigeria 500 aanvallen geteld, op basis van berichten in lokale media. De meeste gebeurden in en rond de Nigerdelta. Officieel dus geen piraterij.

Maar Nigeria is geen Somalië, zegt Pham. „Somalische piraten hebben de helft van de uitgestrekte Indische Oceaan als werkterrein. Als ze vanuit hun kleine, snelle bootjes op open zee naar schepen speuren, is de pakkans klein. De zee bij Nigeria is niet zo uitgestrekt.”

Bovendien patrouilleren de Nigeriaanse politie en marine actiever, zegt Pham. „Daarom verzamelen piraten hier informatie in de haven. Ze kiezen het liefst schepen die slecht beveiligd zijn of oud en langzaam.”

Nigeriaanse piraten zijn gewelddadiger dan hun Somalische collega’s. „Die vuren hooguit een paar waarschuwingsschoten. Maar de Nigerianen slaan bemanningsleden in elkaar of schieten ze neer. Ook zijn ze niet bang voor particuliere beveiligers,” zegt Pham.

Sinds 2009 werken politie, marine en leger in Nigeria samen tegen piraterij. Dat werkt. Pham: „Door een combinatie van patrouilles, goede contacten in de gemeenschap en politiewerk in de haven, wisten de autoriteiten aanvallen te verijdelen.”

Het gevolg was dat de piraten hun werkterrein verlegden naar Benin en andere landen die minder geld en middelen hebben. Sinds kort is een Nigeriaanse bende actief voor de kust van Benin, die zich uitsluitend richt op olietankers die geraffineerde olie vervoeren. Ze dwingen de bemanning naar een locatie waar de olie wordt overgepompt. Die verkopen ze op markten in Afrika. Pham: „Ze hebben hulp van machtige mensen nodig en vaste afzetmarkten.”

Hij twijfelt of Nigeria Benin wel echt kan helpen. „Nigeria heeft 36 marineschepen, waarvan 12 kleine, snelle patrouilleboten die geschikt zijn om de piraten aan te pakken. Daarmee moeten ze een 853 kilometer lange kust bestrijken. En daar komt nu de 120 kilometer lange kust van Benin nog bij. Bovendien is het echte probleem de corruptie en economische en politieke marginalisering van de Nigerdelta. Zolang dat zo blijft, zal de piraterij toenemen.”